Een wel heel perfect getimede inschattingsfout van de politie

Twee demonstranten, die gisteren op de Dam borden ophielden met anti-monarchistische tekst, werden vlak voor de balkonscène gearresteerd. De politie liet ze twee uur later weer vrij, met excuus.

Misschien krijgen Hans Maessen en Joanna van der Hoek vandaag wel twéé bossen bloemen bezorgd. De anti-monarchistische demonstranten werden gisteren met harde hand door de politie van de Dam verwijderd, net op het moment dat scheidend koningin Beatrix haar handtekening onder de Akte van Abdicatie zette, en dus precies een half uur voordat de balkondeuren van het Paleis opengingen en Beatrix naast de nieuwe koning en koningin het volk op de Dam zou toezwaaien.

Zowel de Amsterdamse politiechef Pieter-Jaap Aalbersberg als burgemeester Eberhard van der Laan zei het incident te betreuren en ze stelden allebei de gefrustreerde demonstranten een bos bloemen in het vooruitzicht. Van der Laan sprak gisteren van een „beoordelingsfout”, Aalbersberg van een „inschattingsfout van twee agenten”.

Het was dan wel een perfect getimede politiefout en ook eentje die werd begaan door meer dan de twee agenten waarover Aalbersberg sprak. Maessen stond al uren rustig met zijn bord omhoog op de Dam tussen de Oranjegezinden, voor hij ineens weg moest. Op een filmpje van website nu.nl is te zien hoe een agent de campagneleider van het Nieuw Republikeins Genootschap, sommeert het plein te verlaten. Als die herhaaldelijk vraagt ‘waarom’, zegt de agent uiteindelijk dat hij is aangehouden en worden Maessen en Van der Hoek – het boegbeeld van de anti-monarchistische beweging ‘Het is 2013’ – van hun plek geduwd. Zo’n acht agenten in uniform, zo is te zien op het filmpje, voeren de twee naar een busje, terwijl twee andere agenten de camera op afstand houden. Een persoon in een grijs gestreept pak, maar met een ‘oortje’ zoals ook de geüniformeerde politie ze draagt, grist onderweg het protestbord met de tekst ‘Ik ben geen onderdaan’ uit de handen van Van der Hoek.

Een woordvoerder van de politie zegt desgevraagd dat ook agenten in burger aan het werk waren om de inhuldiging veilig te laten verlopen. Ze kon niet zeggen of de man in het grijze pak van de politie is of van een andere dienst. Ook over de toedracht kon ze geen nadere mededelingen doen. „Dat wordt nog nader uitgezocht. Maar de agenten op de Dam stonden natuurlijk op scherp op dat moment.”

Vorige week had burgemeester Van der Laan met het Nieuw Republikeins Genootschap afgesproken dat op de Dam tijdens de plechtigheden rond de troonswisseling mocht worden gedemonstreerd, mits de demonstranten er individueel hun mening uitdroegen, bijvoorbeeld door witte kleding te dragen, met witte zakdoekjes te zwaaien en ballonnen of protestborden omhoog te houden.

Maessen en Van der Hoek werden na enkele uren in een politiebusje en op het bureau te hebben gezeten met excuses teruggebracht naar de stad. De Amsterdamse politie twitterde over de „onterechte arrestatie” met vermelding van de volledige achternamen van de twee.

Later waren ze op het Waterlooplein, de enige van de zes van gemeentewege aangewezen demonstratieplekken waar daadwerkelijk werd gedemonstreerd – niet door de 1.500 mensen waarop de organisatie had gehoopt, maar door enkele tientallen. Van der Hoek noemde de aanhouding een „ontvoering” en ze bleef op haar hoede voor veiligheidsmensen – drie kleerkasten met zonnebrillen op die ananas verkochten op het Waterlooplein kregen van haar een opgestoken middelvinger.

Zij werd in februari al eens aangehouden toen ze een bord met ‘Weg met de monarchie. Het is 2013’ omhoog hield bij een bezoek van Beatrix aan Utrecht. Ook toen verontschuldigde de politie zich achteraf voor haar optreden. Willem-Alexander noemde die aanhouding „een foutje” en zei er geen probleem mee te hebben als bij zijn inhuldiging op een dergelijke manier zou worden gedemonstreerd.

Maessen is ervan overtuigd dat de aanhouding niet op initiatief van de Amsterdamse politie is gedaan. Hij zei dat de contactpersoon voor het genootschap bij de politie, Jan Swaan, chef operationele zaken, na de aanhouding telefonisch contact opnam met de voorzitter van het genootschap om te vragen wat er aan de hand was. Een verslaggever van nrc.nl sprak gistermiddag telefonisch met Swaan. Die zei: „Deze man staat al twee dagen op de Dam. Wij hebben zijn protest vooraf als ‘prima’ beoordeeld. Ik denk dat een collega op eigen initiatief heeft gehandeld, zonder overleg.”

Jack Jan Wirken van het Nieuw Republikeins Genootschap zei op het demonstratieplein: „Ik vind het vervelend voor Joanna, maar de politie had ons geen groter plezier kunnen doen dan zo de aandacht op ons te vestigen.”