Onafhankelijke stem in Egypte verdwijnt voor de hele wereld

Het Egyptische media-landschap is er met het verdwijnen van de Engelstalige krant Egypt Independent een stuk armer op geworden.

Cartoonversie van de redactieleden van de krant Egypt Independent.
Cartoonversie van de redactieleden van de krant Egypt Independent.

In december vorig jaar stond ik bij het presidentieel paleis in Kairo. De nacht ervoor was een vreedzame sit-in aangevallen door een knokploeg van de Moslimbroederschap en de nors kijkende bebaarde mannen die er de wacht optrokken waren weinig spraakzaam.

Pas bij thuiskomst begreep ik waarom: zij verborgen een illegale gevangenis waar anti-Morsi-betogers werden gefolterd en tot valse bekentenissen gedwongen voordat ze aan de politie werden overgeleverd. Het was Egypt Independent die het verhaal uitbracht. Een ondernemend journalist had, dankzij een bevriende collega van het tv-kanaal van de Moslimbroederschap, toegang gekregen. Het zijn dit soort onthullingen die men gaat missen nu Egypt Independent definitief is gesloten.

Wanneer een onafhankelijke stem verdwijnt in een land als Egypte is het makkelijk om de schuld te leggen bij de Moslimbroederschap. Dat is hier niet het geval. Egypt Independent is eigendom van Al Masry Al Youm, een oppositiekrant die juist virulent anti-Moslimbroederschap is. In een mededeling zegt Al Masry Al Youm dat het sluiten van Egypt Independent te maken heeft met de groeiende invloed van het internet. Het officiële verhaal is dat alleen de wekelijkse printeditie verdwijnt, en dat Egypt Independent online gewoon doorgaat.

Dat klopt niet: de online-versie wordt een vertaling van de Arabischtalige krant, en de jonge ploeg journalisten die van Egypt Independent een fenomeen heeft gemaakt – de oudste is 35 – staat op straat.

Hoofdredactrice Lina Attalah is huiverig om politieke redenen te zoeken achter de sluiting. „Dit is in de eerste plaats een verhaal over verregaande incompetentie,” zegt ze. „Wij weten best dat het niet makkelijk is om in deze tijden een krant overeind te houden. Maar het management heeft echt niets gedaan om de situatie te verbeteren.”

Inderdaad: de commerciële dienst verkocht in een jaar tijd niet meer dan dertig abonnementen. De journalisten waren daar zo boos over dat ze vorig jaar zelf op jacht gingen naar lezers. „We hadden binnen een mum van tijd vierhonderd abonnementen verkocht”, zegt Attalah.

Incompetentie alleen verklaart niet alles. „We hebben altijd het gevoel gehad dat Al Masry Al Youm ons beschouwde als onnozele kinderen die over onbelangrijke dingen als cultuur of het milieu schreven”, zegt Attalah. „De Arabische krant heeft altijd geweigerd om onze artikelen over te nemen.” Op het eerste zicht kan het futiel lijken dat een Engelstalige krant verdwijnt in een land waar slechts een minderheid Engels spreekt. Maar de Arabische media zijn een stug bolwerk, en kranten en tv-zenders dienen doorgaans in de eerste plaats de belangen van hun eigenaars. Soms kan verandering alleen van buitenaf komen, aldus Attalah. „Wij hebben altijd de nadruk gelegd op observerende journalistiek. Schrijf op wat je ziet. Beperk je niet tot een quote en de officiële cijfers over het aantal gewonden. Ga verder dan dat.” Die aanpak leverde vorige maand een geweldig artikel op van Ali Abdel Mohsen over de clashes bij het hoofdkwartier van de Moslimbroederschap.

Het gaf als geen ander een inzicht in de dynamiek van het straatprotest in Egypte. Velen zien in het verdwijnen van Egypt Independent een zoveelste verraad van de revolutie van 2011, waarvan de krant een product was. „U mag mij dan naïef vinden,” schrijft journaliste Nora Younis, „maar mijn naïviteit is wel die van een generatie die revoluties heeft gelanceerd en regimes heeft doen omver vallen.” Attalah blijft niet bij de pakken zitten. Ze is druk op zoek naar nieuwe investeerders om de krant onder een nieuwe naam te doen herrijzen. „Het zou jammer zijn als al die talentvolle journalisten opnieuw aan de slag moeten als fixers voor de buitenlandse media.”

De 50ste editie is te lezen op: www scribd.com/doc/137896360/Egypt-Independent-s-50th-and-final-print-edition