Al klaar met de troonswisseling? Tips voor zo min mogelijk oranje op 30 april

Overal oranje, kroontjes, vlaggen en nieuws over de kleinste updates. Hadden sommigen al een hekel aan het koningshuis of Koninginnedag, nu er een abdicatie plaatsvindt hoef je geen republikein te zijn om er helemaal genoeg van te hebben. Is ontsnappen nog wel mogelijk? Nrc.nl helpt de Wim-Lexcapist aan de beste tips voor een troonwisselingsloze dag.

Koninginnedag 2012 in Amsterdam.
Koninginnedag 2012 in Amsterdam. Foto ANP / Evert Elzinga

Oranje, kroontjes, vlaggen en nieuws over de kleinste updates: sinds eind januari lijkt het onmogelijk om nog te ontsnappen aan ‘de grote dag’ morgen. Hadden sommigen al een hekel aan het koningshuis of Koninginnedag, nu er een abdicatie plaatsvindt hoef je geen republikein te zijn om er al helemaal genoeg van te hebben. Is ontsnappen nog wel mogelijk? Nrc.nl helpt de Wim-Lexcapist aan de beste tips voor een troonwisselingsloze dag.

Je hoeft geen praktiserend republikein te zijn om de oranjegekte te willen ontlopen. Zoals deze blogger, die twintig goede redenen opnoemt waarom Koninginnedag vreselijk is. Hij concludeert: “Hoe dan ook, er is geen ontkomen aan!” Maar, goed nieuws, er zijn een paar plekjes waar we toch nog kunnen schuilen.

Kijk, een tegenstander van de monarchie zal zich morgen misschien alsnog volop in de oranje zee begeven. Uit protest dan. Met witte lakens die uit het raam hangen, door te zwaaien met witte zakdoekjes, in het wit gekleed te gaan of het alternatieve koningslied Ik Willem Niet door het zo gehate nationale Koningslied heen te zingen – zoals het Nieuw Republikeins Genootschap wil.

Er zijn ook plekken voor de mensen die gewoon zo min mogelijk van het geheel willen mee krijgen. Met de nadruk op zo min mogelijk, want dit jaar is natuurlijk bijzonder en de kans is groot dat je ergens op de dag wel hoort hoe prachtig Máxima er op dat balkon uitzag. De plekken zijn schaars, maar nrc.nl beoordeelt enkele opties voor de haters. En dat doen we met de volgende criteria in ons achterhoofd: ga ik oranje tegenkomen, zullen er mensen om me heen zijn die het Koningslied neuriën en is er een kans dat ik via een of ander medium alsnog ongewild wat meekrijg van de inhuldiging?

First things first

Oké, de eerste en meteen allerbeste tip is een open deurtje: blijf gewoon weg van Amsterdam, op z’n minst van de Dam. Dat is morgen de meest oranje massa sinds, nou ja, het EK. Als de ladingen mensen nog niet duidelijk maken dat er iets bijzonders staat te gebeuren, dan zijn het wel de honderden NOS-camera’s en duizenden journalisten die van deze dag verslag doen.

Even dachten we trouwens een kroeg te hebben gevonden die geschikt was voor de oranjehater. We kregen de tip dat Café Piet de Gruyter, vlak bij het Westerpark, de republikeinen een tijdelijke oase zou willen bieden morgen. Vals alarm. We belden op en hoewel de boodschap van hun feestje ‘De Staatsgreep’ in essentie republikeins is, richt zij zich op het feit dat tijdens de kroning in 1980 die buurt een no-goarea was. Aha. Maar oranjeloos is het zeker niet en dat is ook niet de bedoeling. Om het nog ietsje deprimerender te maken, krijgen we te horen dat deze werknemer van het café ook écht niet kan bedenken waar ergens in Amsterdam een oranjevrije kroeg zou zijn. Dat jullie het maar weten.

Een anti-feestje in een krakersbolwerk

Krakersbolwerk De Grote Broek in Nijmegen gooit het over de middelvingerboeg: daar vindt de derde editie van het ‘Fuck the Queen Fest‘ plaats, excuseer hun Frans. De naam kan natuurlijk ironisch bedoeld zijn, maar we gokken dat je hier niet eens moet proberen in oranje binnen te komen. Niet zozeer Wim-Lexcapisme als wel flink anti, daar in Gelderland. Voldoet ook, lijkt ons. Enige opmerking: het is vanavond al, vanaf zes uur (“Kosten: 5 euro of meer of minder”). Maar goed, drink flink en trek de nacht en ochtend door, en je krijgt waarschijnlijk bijzonder weinig mee van de oranjeheisa.
Eindoordeel: ***

Een dagje ver weg van Amsterdam

Grootse moeite kostte het om een plekje buiten de oranje hoofdstad te vinden waar het morgen gewoon een dag als alle andere zal zijn. Waarschijnlijk omdat het vrijwel niet mogelijk is dat een hele stad er niets mee te maken wil hebben. Maar het is wel zo dat er enkele dorpjes zijn waar naar eigen zeggen geen Koninginnedag gevierd gaat worden.

Selwerd bijvoorbeeld, voormalig dorp en nu wijk van de stad Groningen: een oproep in de wijkkrant voor vrijwilligers leidde tot niets, dus zijn er geen georganiseerde festiviteiten. We staan niet garant voor individuen natuurlijk. Maar het klinkt hoopvol. Ook in Westhoek (o.a. Munnekeburen, Scherpenzeel) in het zuiden van Friesland geen georganiseerde Koninginnedag “in verband met de troonwissel”. Hierbij natuurlijk dezelfde disclaimer als bij het vorige dorp.
Eindoordeel: ***

Dan zijn er ook nog plaatsen waar Koninginnedag niet het enige is dat gevierd wordt morgen. Wat te denken van Groenlo in de Achterhoek: morgen is het begin van de jaarlijkse vestingdagen. Allerlei historische activiteiten staan er op het programma. Op het woord “vrijmarkt” na is er in eerste instantie niets 30 aprils aan. Goed, de gemeente meldt op haar website nog wel even dat het vanwege de inhuldiging morgenochtend iets later begint, maar dat is te overzien. Totdat we het (oranje) affiche onder ogen krijgen: nee, hier gaat de speciale dag niet opeens genegeerd worden. Dat was dus iets te voorbarig. Bij het zien van de woorden “live-beelden troonswisseling” is de teleurstelling compleet. Oranjeloos: nee dus. Maar in Groenlo is het in ieder geval niet het enige dat er morgen toe doet.
Eindoordeel: **

Misschien niet geheel onverwacht als dunbevolkt waddeneiland, maar Texel lijkt vooralsnog een prima toevluchtsoord te zijn morgen. Als we door de TexelAgenda bladeren, lijkt het alsof er morgen niets speciaals gebeurt. Wat te denken van tours langs een lepelaar- of meeuwenkolonie. Qua tijdstip ook ideaal: tijdens de abdicatie sta jij te snavelstaren. Ook is er nog een huifkartocht en kun je drie uur lang trekpaardrijden. Ideaal.
Eindoordeel: *****

Een dagje uit

Wat ook altijd nog kan, is een leuk dagje oranjeloos uit. Want echt niet alles is op 30 april gesloten: pretparken, musea en dierentuinen door heel Nederland verwachten op die dag gewoon dat hun personeel er is, en dat de klanten klaarstaan om een kaartje te kopen.

Pretpark Slagharen misschien? Dat park valt al snel af, hoe leuk 25 procent korting ook is in deze barre tijden. Die korting krijg je namelijk alleen als je in het oranje gekleed door de openingspoorten gaat. En zoals ze zelf melden op de site:

“Dit jaar wordt 30 april wel heel bijzonder, de troonswisseling zal gaan plaatsvinden. Ook dit laten we in Slagharen niet ongemerkt voorbij gaan. Op groot scherm kan je samen met onze andere gasten dit live volgen.”

En dat wilden we nu net niet…
Eindoordeel: nul sterren

De Efteling dan? De woordvoerder legt uit dat de Efteling een wereld op zichzelf is, “een sprookjeswereld waarin mensen altijd kunnen vluchten voor de echte wereld”. En morgen is het dus niet anders: de Efteling blijft de Efteling, zonder speciale Koninginnedagtoestanden, zegt hij. Langnek vaart blijkbaar wel mee met de koningsvaart, maar die is ver van de Efteling. Klein minpuntje: volgens de website is de attractie Pagode wel versierd met een 3.300 kilo wegende goudkleurige kroon:

“Als oer-Hollands icoon wil de Efteling met deze gigantische kroon stilstaan bij de troonswisseling die eind deze maand plaatsvindt.”

Dan kan de woordvoerder het wel een “gimmick” noemen, het is toch een beetje spijtig.
Eindoordeel: ****

Walibi dan, wat doen die morgen? Ze zijn open, en, waarde oranjehater, ze doen he-le-maal niets aan de troonswisseling of Koninginnedag. De receptie weet te melden dat de mensen die aan alle oranjegekte willen ontsnappen hier op de goede plek zijn, want ze doen er “juist niets” aan: geen oranje, geen speciale aankleding, gewoon “onszelf”. Walibi is ieder jaar open met Koninginnedag, en dan is het redelijk rustig. In ieder geval rustiger dan in het Amsterdamse stadscentrum, denken wij.
Eindoordeel: *****

Wil je nog verder van alle ellende zijn? De grens over kan ook. Zoals naar Bobbejaanland in België. Op 1 mei is het daar vreemd genoeg wel ‘Oranjedag’, maar 30 april is “oranjevrij”, weten ze ons te vertellen. Waarom 1 mei? “Een kleine felicitatie” aan de vele Nederlanders die jaarlijks het park bezoeken. Liefst 35 procent van de bezoekers is Nederlands. En ach, waarom niet de 30e dan? “De meeste Nederlanders willen de laatste Koninginnedag toch wel in Nederland vieren.” Maar kunnen we dan helemaal niets oranjes tegenkomen?

“Nou, misschien is er hier en daar al een oranje wimpeltje. We moeten ons immers opmaken voor de dag erna.”

Bobbejaanland “houdt je veilig” dus, om ons poëtische Koningslied eens aan te halen.
Eindoordeel: ****

Nog verder weg van enig koningshuis? Movie Park Germany. Net over de grens, in Bottrop, en dus Duits. Gegarandeerd koningshuisvrij, lijkt ons.
Eindoordeel: *****

Geen zin in adrenaline en gegil? Er zijn ook allerlei musea open. Zelfs in Amsterdam. Rijksmuseum, Anne Frank Huis, Stedelijk: gewoon open. Het Stedelijk heeft, zo weten ze ons daar te vertellen, wel een speciale Koninginnetour deze week en op 30 april. Maar het grootste nadeel: hoe kom je er? Volgens het Stedelijk is het gewoon normaal toegankelijk, maar wij vermoeden dat aankomen moeilijk kan worden door de hossende menigtes, en frases uit het Koningslied zul je absoluut niet kunnen ontlopen.
Eindoordeel: ***

Gelukkig zijn er nog allerlei musea buiten Amsterdam open, zoals het Gemeentemuseum in Den Haag, of het Openluchtmuseum in Arnhem. Hopelijk zul je hier in ieder geval iets minder oranje zien, hoewel het ook in deze steden niet helemaal te ontlopen zal zijn.
Eindoordeel: ****

En anders zijn er altijd nog talloze dierentuinen open, zoals Blijdorp, Burgers’ Zoo en, jawel, Artis.
Eindoordeel: ****

Doen alsof het een doodnormale vrije dag is

Wat natuurlijk ook kan, is er een doodnormale vrije dag van maken:

IKEA is vrijwel altijd open. We weten bijvoorbeeld dat tijdens de Paasdagen heel semi-doe-het-zelf-minnend Nederland naar de blauw-gele Zweedse knutselfabriek trekt. En ja, ook tijdens Koninginnedag zijn veel vestigingen geopend. Slechts die in Barendrecht, Delft en – hoe kan het ook anders – Amsterdam, zijn gesloten. Is het een beetje republikeinen-proof, vroegen we ze bij IKEA. Een woordvoerder verzekert ons dat mensen “gerust langs kunnen komen”, want er wordt niet veel speciaals gedaan. Na een beetje doorvragen weten we wel dat er niet helemaal niets gebeurt. Zo worden er bij bepaalde vestigingen speciale activiteiten voor kinderen georganiseerd én wordt in de restaurants “prinsessengebak” geserveerd. Of het binnen nog speciaal aangekleed wordt en of er tv’s zijn die aan staan:

“Geen idee wat er bij afzonderlijke vestigingen gebeurt, maar zo heb ik het in ieder geval niet begrepen.”

Betreden op eigen risico dus.
Eindoordeel: ***

Foto ANP/ Marcel Antonisse

Shoppen gaat moeilijk worden, maar sommige tuincentra zijn wel geopend en ook veel bioscopen draaien gewoon door. De weg ernaartoe is misschien wat moeilijk, maar eenmaal binnen heb je ook iets heerlijk oranjeloos.
Eindoordeel: ****

Of nog beter: blijf veilig binnen en sluit de gordijnen. Ga in tijdelijke kluizenaarsmodus. Lees een boek of kijk televisie. Wel even de ogen dichtknijpen bij zenders die de hele dag troongerelateerde dingen uitzenden.
Eindoordeel: *****

Je kunt natuurlijk ook het nieuws bekijken en mooie longreads teruglezen op nrc.nl. En om daar een fijn oranjeloos moment van te maken, hebben we een trucje: vul via deze link de term in die je niet wilt tegenkomen (‘oranje’, ‘troonswisseling’, ‘Koninginnedag’), en ze verdwijnen als bij toverslag van de site.
Eindoordeel: *****

De allerlaatste kans op heel ver weg zijn zonder oranjes

Er blijkt meer mogelijk dan verwacht morgen om de dag min of meer in ontkenning door te brengen. Maar afhankelijk van waar je woont, is de kans toch groot dat er op een zeker moment een glimp wordt opgevangen van een rommelmarkt, er per ongeluk langs de NOS wordt gezapt, iemand dronken onder je raam ‘de dag die je wist dat zou komen’ staat te lallen of je op weg naar het tuincentrum (of daarbinnen) de kleur oranje ziet.

Wil je echt zeker weten dat je aan het geheel ontkomt, dan zijn er nog wat laatste redmiddelen. Hier werden de meest drastische bij elkaar gezet, met de gouden tip die we zes van de vijf sterren toekennen: sluit je op in een abdij in Diepenveen. Stilte, geen televisie, geen internet, en een overnachting in een monnikscel tot alles voorbij is.