Versteende graafgangen

Bij krijtrotsen kun je vuurstenen vinden met daarin fossiele graafgangen. Ze zijn ooit gegraven door kreeftjes.

Een fossiel is vaak een overblijfsel van een plant of een dier. Maar er zijn ook sporenfossielen. Dat zijn overblijfsels van sporen die dieren ergens hebben achtergelaten. Voetsporen van dinosauriërs bijvoorbeeld, of tandafdrukken van een hyena in een mammoetbot, of graafgangen van dieren. Er zijn fossiele graafgangen van hamsters gevonden, of van boormosselen, en zelfs van zeepieren.

In Frankrijk kun je bij de krijtrotsen graafgangen vinden van een soort kreeftjes. De stranden daar bestaan niet uit zand waar je lekker op kunt gaan liggen, maar uit ronde brokken vuursteen. Meestal zijn die stenen zo groot als een mandarijn of een sinaasappel en ze zijn akelig om op te liggen. Het is leuker om op zoek te gaan naar vuurstenen met een gat erin. Brokken als een kleine donut of als een appel waar het klokhuis is uitgeboord. Er zijn ook wel kleinere stukken, vaak een beetje langwerpig. Het zijn fossiele graafgangen.

Die witte krijtrotsen zijn versteende zeebodem van een ondiepe zee waarin miljarden eencellige diertjes en plantjes leefden. De kalk- en kiezelskeletjes van al die eencelligen zonken naar de bodem en vormden daar een bleke blubber. Daarin leefde ook van alles: zee-egels, mosdiertjes, schelpen en kreeftjes. Sommige van die dieren groeven gangen door de blubber en leefden daarin. Net als mollen. Vooral kreeftjes maakten mooie gangenstelsels. Na verloop van tijd vulde zo’n gang zich met allerlei ander materiaal, kreeftenpoep of dode dieren of ander organisch spul.

De kiezel van al die kiezelskeletjes van eencelligen die in de krijtrotsen zitten, kan oplossen in het grondwater, zoals de suiker in de thee dat kan. Wanneer dat opgeloste kiezel neerslaat, ontstaat vuursteen. De krijtrotsen van Frankrijk en Engeland en ook die bij Maastricht, zitten er vol mee. Vuursteen is dus van kiezel gemaakt en het vormt zich graag op plaatsen in de bodem waar een gebrek aan zuurstof is. Rondom die oude graafgangen vol organisch materiaal is vaak een zuurstofgebrek doordat de graafgangvulling is gaan rotten. Het resultaat zijn graafgangen die met vuursteen zijn omhuld, en die als stenen tuinslangen of regenpijpen door het gesteente lopen.