Lone wolf moet meer over z'n gevoelens praten

Joris van Huijstee was jarenlang sociaal geïsoleerd en dacht op een zeker moment: logisch, zo’n aanslag. De eenling moet uit het verdomhoekje, vindt hij.

Mensen met het het syndroom van Asperger, een vorm van autisme, hebben relatief veel aanslagen op hun naam staan. Van Adam Lanza, de dader in Newtown, Anders Breivik, en van Karst Tates, die op Koninginnedag 2009 in Apeldoorn met zijn auto op het publiek inreed en zeven omstanders doodde, werd het beweerd. Ik heb asperger en ik word altijd onrustig als iemand met asperger iets verschrikkelijks gedaan heeft.

Ik heb een vereniging opgericht voor eenlingen. Want asperger kan een eenling van je maken, zonder dat je daar zelf voor kiest. Daarnaast denk ik dat internet ervoor gezorgd heeft dat veel individualisten zich ontwikkeld hebben tot eenlingen – een proces dat door de persoon in kwestie nooit echt bewust wordt ervaren. Een eenlingleven is sociaal gezien een koud leven.

In Nederland leven veel eenlingen, maar de maatschappij wijst eenlingen af. Ze doen niet mee en worden vaak niet of nauwelijks geaccepteerd. Bij de eenling leidt dit tot een neerwaartse spiraal van cynisme en negatieve emoties. Hij verwijt de omgeving niet gewoon eenling te mogen zijn. Hij ziet het als een verbod om te zijn zoals hij is.

Ik heb jarenlang een sterk eenlingleven geleid. Het gemis aan sociale contacten is verkillend en versterkt vaak negatieve en achterdochtige gedachten, met een neiging de schuld bij anderen te willen neerleggen. Vervolgens ontkent de eenling vaak dat deze emotionele ontwikkeling wordt veroorzaakt door gebrek aan sociale contacten. Het gevoel loopt vast, het ego kan het gevoel minder dan anderen te zijn niet accepteren. Daaruit kunnen suïcidale gedachten voortkomen met de wens onschuldige mensen te willen meenemen.

Ten tijde van de aanslag van Karst Tates woonde ik in Amsterdam. Ik voelde me gepest en gehaat en door de vele mensen, die er dicht op elkaar leven, was mijn sociale intelligentie en empathisch vermogen helemaal zoek. Het ontnam me mijn noodzakelijke overzicht. Ik liep rond met een wrok tegen de samenleving en toen ik vernam dat Tates was gepest, dacht ik: dan is zo’n aanslag ook all in the game, een logisch gevolg van een pestcultuur. Het hoort erbij. Ik schrok van mijn eigen gedachte.

De stad kwam te dichtbij, dus ben ik verhuisd naar een dorp. Hier ervaarde ik de ruimte om mijn eigen gedachten te ordenen. Mijn empathisch vermogen keerde terug. Uiteraard vind ook ik zelfmoordaanslagen verschrikkelijk.

Volgens een rapport van het Trimbos-instituut denken jaarlijks 410.000 Nederlandse volwassenen aan zelfmoord. Welk percentage daarvan plannen heeft om onschuldige mensen mee de dood in te nemen, werd er niet bij vermeld. Ik denk dat dit percentage anno 2013 schrikbarend hoog is. Ook het effect dat media-aandacht voor zelfmoordaanslagen heeft op mensen met een zelfmoordgedachte, mag niet genegeerd worden.

Ik denk dat vóór het computertijdperk zich minder potentiële eenlingen tot een eenling ontwikkelden dan nu. Het grote aantal eenlingen kan niet meer genegeerd worden. Het moet bespreekbaar worden. Praatgroepen kunnen mensen die spelen met de gedachte om een zelfmoordaanslag te plegen met elkaar in contact brengen. Daar kunnen mensen hun donkerste gedachten uiten, als een variant van anonieme alcoholisten: de AZGG (Anonieme Zelfmoordaanslag Gedachten Groep). Om deze gedachten uit het verdomhoekje te halen en om ze te kunnen relativeren. Dit is cru, maar in plaats van op de volgende aanslag te wachten kunnen we zo proberen een verschrikkelijke daad te voorkomen.

Na de aanslag van Van der Vlis in een winkelcentrum in Alphen aan den Rijn is er een team geformeerd om de eenling die een gevaar zou kunnen zijn in kaart te brengen. Hoe definieer je die? Word ik in de gaten gehouden? Kijkt men mee naar mijn internetgedragingen? Een positief aspect hiervan is dat uit de interesse van opsporingsdiensten indirect maatschappelijke erkenning voor de eenling blijkt.

Eenlingen moeten maatschappelijke status krijgen. De eenling moet trots zijn een eenling te zijn. Eenlingen komen door te weinig sociale contacten te makkelijk in de hoek te staan. Ze moeten zich groeperen. Ergens aansluiting vinden; een T-shirt met ‘vandaag ben ik een 1-ling’ dragen. Breng eenlingen in contact met lotgenoten, of met mensen die ook weleens een dag een eenling zijn.

Obama noemde een aanslag door een eenling het grootste terreurgevaar van de toekomst. De voornaamste reden voor de huidige aandacht is de troonswisseling op 30 april. Als er al gevaar hiervoor te duchten is, dan zal het waarschijnlijk eerder verstoring zijn. Zoals het geworpen waxinelichtje, of de schreeuw op de Dam tijdens dodenherdenking. Een van de kenmerken van eenlingterreur is dat eenlingen toeslaan op onverwachte momenten. Aan de ene kant omdat de slagingskans dan groter is, aan de andere kant om niet als een copycat gezien te worden. In de eenling zit ook een sterke drang origineel te willen zijn.