Zakelijk leaseautoleed

Deze rubriek belicht elke dinsdag kwesties uit het bedrijfsleven waarover de rechter zich uitsprak. Vandaag: Heineken en de leaseauto.

(FILES) This file picture taken on March 3, 2010 shows Toyota Motor's Prius hybrid vehicles parked at the company's plant in the city of Toyota, Aichi Prefecture, central Japan. Toyota said on April 17, 2013 it had sold over 1.2 million hybrid cars around the world last year, more than doubling sales in the previous 12 months. AFP PHOTO / FILES / Kazuhiro NOGI
(FILES) This file picture taken on March 3, 2010 shows Toyota Motor's Prius hybrid vehicles parked at the company's plant in the city of Toyota, Aichi Prefecture, central Japan. Toyota said on April 17, 2013 it had sold over 1.2 million hybrid cars around the world last year, more than doubling sales in the previous 12 months. AFP PHOTO / FILES / Kazuhiro NOGI AFP

Leaseauto’s innemen kan voor een bedrijf duur uitpakken. Zeker als het de auto’s van je stafjuristen zijn die de weg naar de rechter kennen. Bierconcern Heineken verloor deze maand in Amsterdam in hoger beroep een civiele zaak (LJ BZ6963) over een versoberde leaseautoregeling.

Sinds medio 2009 stelt Heineken alleen leaseauto’s ter beschikking aan medewerkers die er „vanwege de aard van hun functie” voor in aanmerking komen. Bij de nieuwe regeling zat een lijst van functies. Daarop kwamen de negen stafjuristen opeens niet meer voor. Die namen dat niet. Zij vonden dat ze bindende afspraken hadden gemaakt bij indiensttreding.

Volgens de nieuwe regeling moesten leaserijders voortaan minimaal 20.000 zakelijke kilometers rijden; exclusief woon-werkverkeer. De negen juristen kregen bij indiensttreding echter een leaseauto „gezien het karakter van de functie”. Ze hoefden ook niet bij te houden hoeveel zakelijke kilometers ze reden. Hun leaseauto was „arbeidsvoorwaardelijk” en ook bedoeld voor privégebruik. Een onderdeel van hun inkomen, minder dan van hun functie – zo zagen zij dat. In de leaseregeling was wel vastgelegd dat de regeling „tussentijds door de werkgever kan worden beëindigd, dan wel geheel of gedeeltelijk worden herzien”.

De negen stafjuristen claimden dat ze hun leaseauto mogen houden „ongeacht eventueel andere binnen Heineken geldende criteria” of het aantal zakelijke kilometers. De kantonrechter was het daarmee eens, vooral op billijkheidsgronden. Daarvoor biedt de wet ook ruimte. De werknemers mochten er redelijkerwijs van uitgaan dat hun afspraken achteraf niet doorkruist zouden worden.

Heineken legde zich daar niet bij neer. Ook in hoger beroep bepleitte het bedrijf dat de leaseauto voor de juristen vooral een zakelijk doel moest dienen. En dat het nooit was bedoeld om een eigen regeling te treffen met de stafjuristen. Die brengen daar echter schriftelijke verklaringen van getuigen tegen in. Daarin staat dat Heineken „op wervende wijze” destijds juristen auto’s aanbood als ze bij het bedrijf wilden werken. Daarbij werd helemaal niet over specifieke voorwaarden gerept.

Voor het Hof weegt zwaar dat Heineken en de juristen het er samen over eens zijn dat ze hun arbeidsvoorwaarden bij de wervingsgesprekken kregen overhandigd (of nagezonden) met op het formulier bij ‘leaseauto’ alvast ‘ja’ ingevuld. Dat stond ook in de aanstellingsbrief. Daarbij werden geen nadere voorwaarden gesteld. Dat Heineken wel vermeldde dat „aan deze berekening geen rechten kunnen worden ontleend” en dat de auto erbij hoorde „wegens het karakter van de functie” overtuigt de rechters niet. De werknemers mochten ervan uitgaan dat een auto „onvoorwaardelijk” was verbonden aan hun functie.

Heineken probeerde voor de rechter het feit dat het om juristen ging nog tegen tegen ze te laten werken. Zij moesten bij iedere nieuwe auto opnieuw akkoord gaan met de leaseautoregeling. En daarin stond duidelijk dat ze een minimum aantal zakelijke kilometers moesten rijden. Uitgerekend juristen moeten begrijpen wat daarmee bedoeld is. Maar die vlieger gaat niet op. In de leaseregeling staat ook dat de auto wordt toegekend door een bevoegde directeur. De juristen mochten begrijpen dat dit individuele afspraken zijn met de directie. De juristen hoefden immers geen kilometeradministratie te voeren. Ook een teken dat het hier om een eigen afspraak ging, buiten de regeling om. De rechter vindt wel dat Heineken het recht heeft om de leaseregeling te wijzigen. Alleen niet met terugwerkende kracht.