Geldpomp Nederland

De fraude met Nederlandse zorg- en huurtoeslagen die Brandpunt en de Bulgaarse tv aan het licht brachten, is ernstig. Maar ook confronterend, lachwekkend en ironisch. Straatarme Roma blijken op klassieke wijze door katvangers te worden gebruikt om goedgelovige Nederlandse gemeenten op te lichten.

Een inschrijving bij de gemeente op een woonadres, BSN-nummer en een bankrekening zijn voldoende om een geldstroompje op gang te brengen. Dat wordt afgeroomd door de bende – het restant wordt lokaal gepind door blije Bulgaren. Die hebben niet het idee dat ze iets fout doen. In Nederland geven ze geld gratis weg, dus het is alleen een kwestie van aansluiten in de juiste rij. Tafeltje Dek je, Ezeltje Strek je. De kans op een Knuppel uit de Zak is niet groot.

Is Nederland inderdaad één grote gratis pinautomaat voor wie de weg weet? Begin maart berekende RTL Nieuws op basis van CBS-cijfers dat Nederland 427.304 spookburgers kent. Personen die wel staan ingeschreven, maar onvindbaar zijn. Vorig jaar kwamen er 32.000 bij. Deze groep zou de schatkist zo’n 100 miljoen euro kosten aan onterecht verstrekte toeslagen voor zorg, huur, kinderopvang of uitkeringen als AOW. Uitkeringsinstantie UWV en de gemeenten zijn pas vorig jaar begonnen hun administraties te vergelijken.

Nu mag uit dit enorme aantal spookburgers niet de conclusie worden getrokken dat ze allemaal frauderen. De gehoorzaamheid van de burger in Nederland is juist bijzonder groot. De Nationale ombudsman schat dat 98 procent van de bevolking vrijwillig steeds de juiste informatie verstrekt.

Het getal van 427.304 maakt vooral duidelijk hoe groot het gat in de omheining van de Nederlandse bevolkingsadministratie eigenlijk is. Wie kwaad wil kan er heel makkelijk doorheen. In grote steden is de controle al verscherpt; de blije Bulgaren bleken zich inmiddels in Tiel en Dordrecht te ‘vestigen’.

Geheel voorspelbaar noemde staatssecretaris Weekers de fraude „onacceptabel”. In plaats van controle achteraf moet voortaan tevoren worden getoetst. Dat klinkt als gezond verstand, maar is ongetwijfeld makkelijker gezegd dan gedaan.

Er worden in Nederland miljarden euro’s rondgepompt tussen miljoenen huishoudens en de overheid. Dat is op zichzelf al ongewenst en nu dus onhoudbaar gebleken. Veel daarvan gaat op ‘ja, tenzij’ basis. Eerder bleek dit systeem van goed vertrouwen kwetsbaar voor DigiD-fraude en voor IT- en personeelsproblemen bij de fiscus. Nu toonden Bulgaren aan dat de Nederlandse geldpomp niet bestand is tegen open grenzen.