'Feyenoord door de Kuip bevoordeeld bij penalty's'

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

De aanleiding

Voetbalclub Vitesse verloor zondag vrij kansloos met 2-0 bij Feyenoord. De Arnhemmers misten topscorer Wilfred Bony en Oranje-international Marco van Ginkel. Dat deed hun spel geen goed, er werd door de bezoekers amper een kans gecreëerd. Maar na afloop wees Vitesse-aanvoerder Theo Janssen ook op de rol van scheidsrechter Bas Nijhuis. Kort voor de rust gaf hij Feyenoord een penalty. Nijhuis dacht hands te hebben gezien door Vitesse-verdediger Tomas Kalas, maar uit de tv-beelden bleek dat Kalas onschuldig was. Na afloop suggereerde Janssen dat Nijhuis zich had laten beïnvloeden door de entourage in stadion de Kuip. Janssen voor de camera van Studio Sport: „De Kuip hè. Is toch een stadion waar je sneller een penalty geeft.” Verslaggever Joep Schreuder: „Dat is toch zo?” Janssen: „Ja dat is zo, dat is duidelijk. Als die mensen hier allemaal tekeergaan dan zijn er heel weinig scheidsrechters die het durven om ’m niet te geven.”

Maar is dat ook echt zo, wil nrc.next-lezer Haro Kraak weten. Wordt Feyenoord door de ambiance in de Kuip thuis bevoordeeld bij strafschoppen?

Interpretaties

Kraak mailt zelf al dat een check op het aantal thuis en uit gegeven penalty’s wellicht niets zegt over beïnvloeding van de scheidsrechter door thuissupporters. Een thuisspelende club kan ook veel strafschoppen krijgen omdat de ploeg thuis sterker speelt dan uit en daardoor in eigen huis vaker in het strafschopgebied van de tegenstander is te vinden. Daarom onderzoeken we ook of dat vermeende thuisvoordeel echt bestaat. Halen clubs thuis gemiddeld meer punten dan uit? En verklaart dat wellicht een eventueel hoger aantal penalty’s voor thuisspelende clubs?

En, klopt het?

Uit cijfers van sportdatabureau Infostrada over het huidige seizoen blijkt dat thuisspelende clubs gemiddeld inderdaad meer strafschoppen krijgen dan uitspelende clubs. Thuisspelende ploegen kregen er tot nu toe 44 en uitspelende teams 29. Maar juist Feyenoord is hierop een uitzondering. Feyenoord kreeg dit seizoen in de eigen Kuip tot nu toe evenveel penalty’s als in uitwedstrijden: tien in totaal, vijf uit en vijf thuis. Op basis van dit seizoen lijkt de bewering dat Feyenoord dankzij de supporters in de Kuip qua penalty’s een voordeel heeft dus onzin.

Heracles Almelo blijkt de club te zijn met het grootste ‘thuisvoordeel’ qua penalty’s. De Almeloërs kregen er thuis vier en uit nul. Toch zullen scheidsrechters van de entourage in het Almelose Polman Stadion (maximaal 8.600 toeschouwers) niet snel onder de indruk raken.

Er moet dus een andere reden zijn dat thuisspelende ploegen meer strafschoppen krijgen dan uitspelende clubs. Er zijn namelijk maar twee clubs die er uit meer kregen dan thuis. Vermoedelijk komt dat, zoals we eerder al suggereerden, doordat clubs thuis sterker spelen en dus vaker in het strafschopgebied van de tegenstander komen. Van de achttien clubs behalen er veertien thuis meer punten dan uit. Uitzonderingen op de gemiddeldes zijn er natuurlijk ook. Vitesse behaalt uit meer punten (thuis 30, uit 31) , maar krijgt thuis aanzienlijk meer strafschoppen (vier thuis, één uit).

Verder is opvallend dat Feyenoord de meeste strafschoppen krijgt (10 in totaal), wat aanzienlijk meer is dan andere topclubs als PSV (3) en Ajax (2). Een reden hiervoor kan zijn dat Feyenoord vaak de lange bal speelt op spits Graziano Pellè. Die bevindt zich dan al in of rond het vijandelijke strafschopgebied en speelt de bal vervolgens op inlopende Feyenoord-spelers die soms onderuit worden gehaald. Ajax en PSV spelen zich meer met combinaties tussen hun spelers naar het andere strafschopgebied, waardoor het makkelijker is om ze nog daarbuiten neer te halen. En dan volgt een vrije trap in plaats van een strafschop. Maar dit zijn aannames, next.checkt heeft dit niet onderzocht.

Conclusie

Vitesse-aanvoerder Theo Janssen beweerde zondag in Studio Sport dat Feyenoord dankzij de supporters in de Kuip makkelijker strafschoppen krijgt van scheidsrechters. Makkelijker dan andere thuisspelende clubs suggereerde hij dus. Uit de cijfers blijkt dat Feyenoord thuis evenveel penalty’s krijgt als uit. Van een thuisvoordeel lijkt dus geen sprake. Zeker kunnen we dit niet weten. Er valt natuurlijk nooit te bepalen waardoor scheidsrechters allemaal worden beïnvloed. Grond voor de bewering van Janssen is er in ieder geval niet. Die beoordelen we daarom als ongefundeerd.