Iraakse leger doodt zeker 33 burgers - ‘land wordt steeds instabieler’

Een gewonde man ligt in een ziekenhuisbed, nadat hij gewond is geraakt bij de inval.
Een gewonde man ligt in een ziekenhuisbed, nadat hij gewond is geraakt bij de inval. Foto Reuters/ Ako Rasheed

Bij een aanval van het Iraakse leger op een kamp met sunnitische demonstranten in de stad Hawijah bij Kirkuk zijn zeker 33 burgers gedood. Bijna honderd mensen raakten gewond. Dat meldt The New York Times op gezag van autoriteiten in Kirkuk. Het is het bloedigste conflict sinds het begin van de sunnitische protesten tegen premier Nouri al-Maliki in december.

Reuters meldt vooralsnog 23 doden. Het persbureau baseert zich op cijfers van het ministerie. Volgens de ministeries van Binnenlandse Zaken en Defensie reageerde het leger op schoten vanuit het protestkamp in Hawijah, 240 kilometer ten noorden van hoofdstad Bagdad. Zij meldden ook dat de doden leden waren van Al-Qaeda en van de verboden Ba’athpartij van Saddam Hussein. Leiders van het protesten zeiden dat de demonstranten ongewapend waren op het moment van de inval. In het protestkamp hielden honderden van hen al weken een zitstaking.

Onderwijsminister kondigt ontslag aan: “schiet je niet veel mee op”.

De bloedige inval heeft ertoe geleid dat de Iraakse minister van Onderwijs, Mohammed Tamim, heeft besloten af te treden. Hij is zelf sunnitisch moslim en doet uit protest afstand van zijn positie. Volgens onze Midden-Oostendeskundige Carolien Roelants is het nu nog de vraag of hij dit ook doorzet. De regering zal er in ieder geval niet zomaar door vallen.

“Hij zal duidelijk willen maken ‘hee, hier doen we niet aan mee’. Er is van de regering van nationale eenheid, zoals deze bekendstond vanaf 2010, maar weinig over. De sunnitische vicepremier werd al vervolgd voor terreur en ter dood veroordeeld, de sunnitische minister van Financiën werd ook beschuldigd van terreur. De regering wordt steeds dunner. Het is bovendien de vraag wat je hiermee opschiet. De boodschap zal snel uitgewerkt zijn. De regering zal in ieder geval niet vallen, want de shi’itische partijen hebben samen met de Koerdische een meerderheid.”

“Verdere escalatie van het sektarische conflict”

Volgens Roelants zal dit bloedbad leiden tot nieuwe escalatie van het sektarische conflict tussen de sunnieten en shi’iten:

“Dit is voor de sunnitische demonstranten een teken dat de regering ze verder wil onderdrukken en marginaliseren. De woede tegen de regering wordt steeds groter, nu haar greep op de sunnieten wordt versterkt. Ze zijn ook razend, omdat de ministeries blijven zeggen ‘ach, het zijn mensen van Al-Qaeda en Ba’ath’ zonder dat daar een aanwijzing voor is. Ze zetten zo eerbiedwaardige betogers weg.”

“Situatie in Irak wordt steeds instabieler”

Door de onderdrukking van sunnieten in Irak was het land al enige tijd instabiel. Volgens Roelants wordt dit na een dergelijk bloedig conflict steeds erger:

“De ultieme consequentie is een burgeroorlog. Je kunt een ontzettend akelige situatie krijgen daar. De sunnieten zijn dan wel in de minderheid, dus de vraag blijft steeds of ze een vuist kunnen maken. Maar het valt in te denken dat de sunnieten de wapens in handen krijgen. Bovendien moet niet vergeten worden dat ze gesterkt worden door de oorlog in Syrië. Daar komen de sunnieten waarschijnlijk hoe dan ook in de regering. Ze willen hun rechtmatige plek opeisen.”

Minderheid van sunnieten voelt zich achtergesteld door shi’itische regering

Sunnieten protesteren al maanden in verschillende steden tegen wat zij zien als een achterstellingen door de overwegend shi’itische regering in het land onder leiding van premier al-Maliki. De sunnieten zijn in Irak in de minderheid, ze maken twintig procent van de bevolking uit. Zestig procent van het land is shi’itisch. Er wordt wekelijks door sunnieten geprotesteerd tegen de “sektarische agenda” van de regering van al-Maliki. Hij wordt steeds meer als autoritair gezien.

Wegens deze aanhoudende protesten werden eerder regionale verkiezingen, die zaterdag plaatsvonden in het land, in twee provincies uitgesteld. Dit vergrootte de woede alleen. In de aanloop naar de verkiezingen werden tientallen mensen gedood.