Tegengestelde signalen

Er hangt een groen waas van herstel over de bomen voor mijn huis. Aan de overkant zitten mensen in de zon biertjes te drinken en te lachen. Zouden ze hebben besloten ‘wat positiever naar de economie te kijken’ en een extra schaaltje bitterballen bestellen?

Het is de hoop van premier Rutte, die bij de presentatie van het sociaal akkoord lachte dat het wel meevalt met de crisis. Ja, er zijn veel mensen werkloos, maar er zijn nog altijd meer mensen niet werkloos. Die moeten ‘stoppen met somberen’ en in plaats daarvan naar de dichtstbijzijnde uitspanning of autodealer lopen om de economie een boost te geven.

Ik moest er even aan wennen. De afgelopen jaren was een positieve toon bij Rutte ver te zoeken. Regeerakkoorden en bezuinigingen werden steeds aangekondigd met de mededeling dat er zware tijden op komst waren en dat niemand had gezegd dat het leuk zou worden.

Op een gegeven moment werd duidelijk dat de Nederlandse economie minder snel herstelt dan die in omringende landen. De vermeende oorzaak: een gebrek aan vertrouwen onder burgers, die daardoor geen geld meer uitgeven. Het fenomeen kennen we al sinds de jaren dertig, toen de econoom John Maynard Keynes burgers en overheid aanraadde zich een weg uit de crisis te spenderen. In een radiotoespraak in 1931 spoorde Keynes de Britse huisvrouwen aan te gaan winkelen: ‘Oh patriotic housewives, sally out tomorrow early into the streets and go to the wonderful sales… And have the added joy that you are increasing employment, adding to the wealth of the country.’

Nadat we de afgelopen jaren keer op keer hebben gehoord dat we boven onze stand leven, te veel lenen en te weinig sparen, heeft onze premier ineens Keynes ontdekt. Niet aanpakken, maar doorzakken, lijkt zijn nieuwe motto.

Het was een prachtige tournure, die helaas niet werd gewaardeerd in zijn partij. VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra kondigde prompt aan dat de bezuinigingen wat hem betreft gewoon doorgaan. Dag vertrouwen, dag groen waas, hallo somberheid en verwarring. Want wat moeten we nu? Als individu kun je wel besluiten de economie te stimuleren, maar als niemand het je nadoet zit je in september alsnog met de bezuinigingen.

Rutte en Zijlstra zijn vergeten dat politieke communicatie een vorm van opvoeden is. Ze doen me denken aan een ouderpaar met verschillende pedagogische ideeën. De een wil de teugels laten vieren en belooft zijn kinderen, zonder overleg met de partner, zakgeldverhoging/hippe nieuwe schoenen/een losser uitgaansregime. De ander is het er niet mee eens, waarna ze in het bijzijn van de kinderen gaan kibbelen. Zorgt dat voor vertrouwen? Nee, integendeel.

Als ouders tegengestelde signalen afgeven, weten de kinderen niet wie ze moeten geloven en vertrouwen ze uiteindelijk niemand meer. In de democratie zijn de regels niet anders.

Floor Rusman is redacteur van nrc.next