Feministen voeren tepelloos actie op Facebook

Fotografe Reka Nyari heeft de tepels onherkenbaar gemaakt, uit angst dat de foto's anders van Facebook zouden worden verwijderd. Foto: Facebook / Reka Nyari
Fotografe Reka Nyari heeft de tepels onherkenbaar gemaakt, uit angst dat de foto's anders van Facebook zouden worden verwijderd. Foto: Facebook / Reka Nyari

Westerse feministen voeren topless actie op Facebook voor een Tunesische activiste. Maar Facebook wil alleen gecensureerde foto’s van de vrouwen tonen. Is Facebook zélf vrouwonvriendelijk?

Vorige maand plaatste de Tunesische Amina Tyler (19) foto’s van zichzelf met een ontbloot bovenlijf op Facebook. “Mijn lichaam is van mij, en representeert niemands eer”, staat in het Arabisch over haar borsten geschreven. Amina is lid van Femen, een feministische actiegroep die is begonnen in Oekraïne en inmiddels internationaal topless protesteert tegen onderdrukking van vrouwen.

Amina’s foto’s zorgden voor ophef in zowel de Arabische als de westerse wereld. In Tunesië werd Amina uitgescholden en bedreigd – islamitische fundamentalisten riepen zelfs op tot steniging. In Europa en de VS plaatsten feministen uit solidariteit met Amina ook topless foto’s op Facebook. Zoals de Facebookpagina ‘My body belongs to me‘, waarvoor de New Yorkse fotografe Reka Nyari tientallen Amerikaanse vrouwen fotografeerde.

Er is alleen één probleem. Het tonen van borsten, of om precies te zijn, vrouwelijke tepels, is in strijd met de richtlijnen van Facebook. Daarom hebben de feministen bij alle foto’s de tepels weggepoetst met Photoshop. En dáár is nu discussie over ontstaan. Het hele punt van Amina’s actie is immers dat vrouwen zeggenschap over hun eigen lichaam moeten hebben. Wie is Facebook om vrouwen voor te schrijven dat zij hun borsten niet mogen tonen?

Facebook: ‘Beperkingen in het tonen van naakt’

De gebruikersvoorwaarden van Facebook spreken niet van een tepelverbod. Er staat dat het plaatsen van ‘pornografische afbeeldingen’ verboden is en dat er ‘beperkingen’ zijn in het tonen van naakt. De website Gawker kreeg vorig jaar een interne memo van Facebook in handen met regels voor het verwijderen van ongepast materiaal. Daaruit blijkt dat vrouwelijke tepels – in tegenstelling tot mannelijke tepels – taboe zijn.

Zo werd een cartoon van Adam en Eva uit The New Yorker van Facebook verwijderd: de twee getekende stipjes van Eva waren kennelijk te aanstootgevend. Hilariteit ontstond toen Facebook een foto verwijderde van een vrouw in bad, waarbij de ellebogen werden verward met tepels. In Nederland werd vorig jaar deze cover van de Groene Amsterdammer van Facebook verwijderd. Ook de iconische PSP-verkiezingsposter uit 1971 van een naakte vrouw met een koe kon volgens het sociale netwerk niet door de beugel.

Een aantal jaar geleden protesteerden vrouwen tegen het feit dat Facebook foto’s verwijderde van vrouwen die borstvoeding gaven. Borstvoedingsfoto’s worden inmiddels wel toegestaan. Later ontstond ophef over Facebookpagina’s met grappen over verkrachting. Deze werden verwijderd door Facebook, maar het kon niet voorkomen dat er weer nieuwe, vergelijkbare Facebookpagina’s werden geopend. Feministe Soraya Chemali opende vorige week weer de discussie over dit onderwerp met een opinieartikel in The Guardian.

Feministe: ‘Je kunt als activist niet om Facebook heen’

Een woordvoerder van Facebook ontkent ten stelligste dat het bedrijf vrouwonvriendelijk zou zijn. In een e-mail aan NRC Handelsblad schrijft zij:

Wij nemen onze verantwoordelijkheid voor onze deels minderjarige gebruikers uiterst serieus. Het gaat er om een balans te vinden waarbij gebruikers zich veilig voelen en zich tegelijkertijd vrij kunnen uiten. Daarbij probeert Facebook rekening te houden met de uiteenlopende opvattingen van de meer dan één miljard gebruikers.

De vraag of de foto’s van ‘My body belongs to me’ mét zichtbare tepels van het sociale netwerk verwijderd zouden zijn, wil de woordvoerder niet beantwoorden.

Fotografe Nyari heeft het zekere voor het onzekere genomen en de tepels onherkenbaar gemaakt, vertelt ze.

Ik was bang dat de foto’s anders verwijderd zouden worden, en niet zouden worden gezien en gedeeld. Bovendien zouden de Facebook-accounts van de afgebeelde vrouwen verwijderd kunnen worden. Dat wilde ik hen niet aandoen.

Het is een gek gezicht, geeft ze toe: vrouwen die ‘Fuck your morals’ op hun lijf hebben geschreven, maar geen tepels hebben omdat dat als aanstootgevend ervaren zou kunnen worden. Toch kiest ze de pragmatische weg:

Je kunt als activist nou eenmaal niet zo goed om Facebook heen. Er is geen ander medium waarmee je zo snel zo’n groot publiek bereiken.