Opinie

Oningelichte bronnen

Voorpagina van ‘New York Post’ in ‘Pauw & Witteman’.
Voorpagina van ‘New York Post’ in ‘Pauw & Witteman’.

De krant New York Post gaat al heel lang niet meer door voor een erg betrouwbare bron, maar deze week maakte de tabloid het wel heel erg bont. Direct na de aanslag op de marathon van Boston meldde het dagblad online dat er twaalf doden waren gevallen, en bleef daarbij, ook toen de plaatselijke autoriteiten er drie hadden geteld.

Ook via de sociale media verspreidden zich de wildste geruchten over een gearresteerde Saoediër en minimaal drie andere bommen, waarvan een in de JFK Library, maar telkens ging die ene krant het verst. Om een voorpagina van de New York Post drie dagen later als gegeven te presenteren in je televisieprogramma, dat zou je bijna een gotspe kunnen noemen.

Gelukkig meldde Pauw & Witteman (VARA) dat de twee mannen die in de kop werden aangeduid als Bag Men niets met de aanslag van doen bleken te hebben: het waren een Arabische marathonloper en zijn coach, die te laat waren gearriveerd om nog mee te kunnen doen en nu tussen het publiek bij de finish stonden.

Vlak voor het begin van de uitzending had de FBI foto’s van nieuwe verdachten vrijgegeven, zodat het zorgvuldig opgebouwde verhaal over internetgebruikers die als amateurspeurneuzen rugzakken op foto’s hadden gekoppeld aan individuen op Facebook, als een nachtkaars uitging.

De voor dit verhaal uitgenodigde gast, die op amechtige toon vertelde dat op sites als Reddit of DailyBeast „vermoedens waren ontstaan”, werd aangekondigd als „Sander Duivestein, internet analist” (spatiëring van Pauw & Witteman). Hij leek zelf enthousiast mee te hebben gespeurd, maar omdat me dat weer net te weinig leek om van hem een gezaghebbend spreker te maken in een toonaangevende talkshow, ben ik ook eens een potje internet gaan analyseren. De man blijkt oprichter en eigenaar te zijn van Jaggle Media Group, die onder meer de website Jaggle.nl exploiteert. Ik zou zeggen: kijk er eens naar, maar liever niet op kantoor: het zijn vooral „meiden om op te klikken”.

We hebben ook in Nederland een beetje lering getrokken uit eerdere ervaringen. De meeste media zijn voorzichtig geworden met het overnemen van ongecontroleerde berichten over terroristische en andere rampen. Zoals iemand deze week op Twitter schreef: „Twitter is op zijn best in de eerste vijf minuten na een ramp, en op zijn slechtst in de twaalf uur die daarop volgen”. Zelfs CNN en grote persbureaus blijken niet altijd betrouwbaar zonder tweede bron, laat staan een „internet analist”.