Teeven: er komt onderzoek naar behandeling asielzoekers

Kritische Kamerleden (vlnr) Norbert Klein van 50Plus, D66-kamerlid Gerard Schouw, Sharon Gesthuizen van de SP en CDA-er Eddy Hijum tijdens het debat met staatssecretaris van Veiligheid en Justitie Fred Teeven in de Tweede Kamer over de zaak-Dolmatov.
Kritische Kamerleden (vlnr) Norbert Klein van 50Plus, D66-kamerlid Gerard Schouw, Sharon Gesthuizen van de SP en CDA-er Eddy Hijum tijdens het debat met staatssecretaris van Veiligheid en Justitie Fred Teeven in de Tweede Kamer over de zaak-Dolmatov. Foto ANP / Jerry Lampen

Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie Fred Teeven laat een onderzoek instellen naar de manier waarop asielzoekers worden behandeld. Ook worden uitgeprocedeerde asielzoekers minder vaak gevangengezet, heeft Teeven vanavond aangekondigd tijdens de voortzetting van het Kamerdebat over de dood van de Russische asielzoeker Aleksandr Dolmatov.

De Onderzoeksraad voor Veiligheid moet het onderzoek gaan uitvoeren. Het gaat onder meer om de vraag of de menselijke maat uit het oog is verloren. Ook wordt de samenwerking onderzocht tussen diverse instellingen, evenals de computersystemen en de procedures. Het onderzoek moet “binnen afzienbare tijd” worden afgerond, zei Teeven.

Teeven zei verder dat hij minder asielzoekers in vreemdelingendetentie wil zetten. Hij denkt aan alternatieven zoals een borgsom, een meldplicht of een plaats in een vrijheidsbeperkende locatie, met een minder zwaar regime. De capaciteit in de vreemdelingendetentie gaat terug van tweeduizend naar een kleine duizend plaatsen, zei Teeven.

Onderzoek komt tegemoet aan eisen deel partijen

Met zijn toezeggingen komt Teeven tegemoet aan eisen van coalitiepartij PvdA en de VVD. Die wilden zo’n onderzoek en de PvdA bepleitte bovendien meer “humaniteit” bij de behandeling van asielzoekers. De omstandigheden die hebben geleid tot de zelfmoord van Dolmatov in een detentiecentrum in Rotterdam afgelopen januari konden volgens de PvdA ontstaan in een klimaat “waarin het belangrijk is een streng beleid te hebben, en waarin te weinig aandacht was voor rechtmatigheid”.

Teeven beaamde dat er meer aandacht moet komen voor “de persoon en de mens” van de asielzoeker. “Het beleid moet streng en rechtvaardig zijn, maar daarbij hoort ook dat we humaan en zorgvuldig zijn.” Bij de gang van zaken rond Dolmatov is de menselijke maat uit het oog verloren, zei Teeven.

De SP herhaalde eerder vanavond dat Teeven moet opstappen. Ook de Partij voor de Dieren heeft geen vertrouwen meer in de staatssecretaris. De VVD vindt dat hij kan aanblijven. De PVV zal de maatregelen van Teeven kritisch volgen, maar steunt een eventuele motie van wantrouwen niet. CDA, D66, ChristenUnie en GroenLinks hadden nog hun vragen bij zijn aanblijven. Of de partijen kunnen leven met het aanblijven van Teeven, moet vanavond nog blijken.

Met “het voordeel van de twijfel” van de coalitiepartijen, zoals fractievoorzitter van de Partij voor de Dieren Marianne Thieme het vanavond noemde, wil Teeven niet leven, zei hij. Vertrouwen is volgens Teeven nodig om door te gaan, en het voordeel van de twijfel is niet genoeg.

Debat duurt nog wel even voort

Na een korte schorsing is het debat over Dolmatov vanavond voortgezet. Meerdere partijen hebben nog hun twijfels bij de verklaringen van Teeven vanmiddag. Teeven zei niet te willen aftreden en noemde de dood van Dolmatov, die in januari zelfmoord pleegde in het detentiecentrum in Rotterdam, een incident. Er is volgens hem geen hoofdverantwoordelijke aan te wijzen.

De mensenrechtenactivist Dolmatov zat ten onrechte in het detentiecentrum, blijkt uit een vorige vrijdag verschenen rapport van de Inspectie Veiligheid en Justitie. Dolmatov had geen medische zorg gekregen en werd niet extra in de gaten gehouden, ondanks een eerdere zelfmoordpoging. De Tweede Kamer debatteert sinds vanochtend kwart over tien over het rapport.