Nieuwjaar? Watergevecht! Jaarkalender 2014

Vandaag begint in Myanmar het jaar 2556 Net als in Laos, Cambodja en Thailand vieren de boeddhisten een nieuwjaarsfeest Niet met oliebollen en champagne, maar met een vierdaags watergevecht

Als de zon op 17 april van positie verandert, begint volgens de boeddhistische jaartelling het jaar 2556. Theravada. Boeddhistische landen als Laos, Cambodja, Thailand en Myanmar vieren deze week dan ook groots feest. Niet met oliebollen, champagne en een warme sjaal, maar met een vierdaags, landelijk watergevecht.

Wie niet beter weet, zou denken dat de Birmese stad Mandalay deze dagen is overgenomen door jeugdbendes. Langzaam rijdende pick-uptrucks domineren het straatbeeld, joelende jongeren in legerjassen en zwart leren broeken met studs puilen uit de raampjes. Hun gezichten zijn bedekt met gekleurde maskers, katoenen mondkapjes, spiegelende zonnebrillen of bloedrode bandana’s. Hun felgekleurde punkkapsels steken overal bovenuit. Maar zo intimiderend als ze eruit zien, zo vertederend is hun gedrag. „Hello, are you happy?” roept een van de punkers vanaf de volle truck. Hij heeft een glimlach van oor tot oor. Dan haalt hij zijn wapen tevoorschijn: een felgekleurd waterpistool. „Happy new year!”

Waterfestival

In de vier dagen die voorafgaan aan het nieuwe jaar viert Myanmar (het vroegere Birma) Thingyan, ook wel bekend als het waterfestival. Winkels zijn gesloten, bussen rijden niet en banken zijn dicht. Iedereen is bezig met maar één ding: water. Vaders en moeders staan met hun kinderen langs de kant van de weg met emmers water, tuinslangen en zelfs hogedrukspuiten om iedere voorbijganger van een nat pak te voorzien. En tijdens de piek van het warme seizoen, bij een temperatuur van 42 graden, zijn de slachtoffers bereidwillig. Zo niet, dan hebben ze pech. Tijdens Thingyan blijft niemand droog.

„We gooien met water om onze ‘dirty souls’ schoon te wassen”, legt de 24-jarige Daniël Richard uit. Hij staat met zijn familie op één van de honderden pick-uptrucks. Hij lacht ondeugend, kijkt even de andere kant op en bekent dan: „Ik heb het afgelopen jaar een paar keer iets te veel gedronken, dat heeft mijn ziel vervuild. Een beetje drinken mag wel, maar te veel is een zonde.”

De truck van Richard en zijn familie heeft dezelfde bestemming als al die honderden andere: de kilometerslange paleismuur in het oude centrum van Mandalay. Daar staat om de tien meter een muziekpodium met een geluidssysteem waaruit een oorverdovende trance beat schalt. De pick-ups schudden onder het gespring van families en vrienden, die vanaf het podium worden natgespoten met tuinslangen en waterkanonnen. De straten staan zo blank dat kinderen letterlijk in de goot zwemmen. „Are you happy?”, scheeuwt Richard met een brede grijns boven de muziek uit. Het is de vraag van de dag. Iedereen antwoordt volmondig: „Ja!”

Oorspronkelijk is Thingyan een feest van religieuze rituelen en gebruiken. Mensen mediteren en verrichten goede daden: kinderen wassen de voeten van ouderen – een blijk van respect, gelovigen doneren aan monniken, iedereen overlaadt elkaar met cadeaus, het huis wordt schoongemaakt en de lekkerste traditionele gerechten verschijnen op tafel. Monniken besprenkelen Boeddhabeelden met koud water en sommige Birmezen gaan een week het klooster in. Ver van de muur van het oude paleis worden deze rituelen nog steeds uitgevoerd.

Rituelen

In het centrum van Mandalay viert de nieuwe generatie een heel ander soort Thingyan. „Roken, drinken en dansen, dat is het waterfestival!” stelt de 22-jarige Aung Paing Phu die een paar straten van de muur vandaan op straat met zijn vrienden bier zit te drinken. Hij rolt een joint tussen zijn vingers. Voor hen is Thingyan een goed excuus om 7:00 uur ’s ochtends het eerste blikje bier open te trekken. „We gaan uit van de zon: als hij opgaat, beginnen we met drinken. Als hij ondergaat, stoppen we. Zoiets kan alleen met Thingyan.” Gevraagd naar hun plannen voor familiebezoek, rituelen en traditionele gerechten, schudden de jongens lachend hun hoofd. Ze nemen nog een biertje.

Ze zijn niet de enigen: Thingyan staat bekend als de gevaarlijkste week van het jaar. In geen andere week gebeuren er zoveel ongelukken, omdat mensen dronken achter het stuur kruipen. „Doe voorzichtig als je de straat op gaat, scooters zullen alle kanten op slingeren”, waarschuwt Aung Paing Phu.

Als het water in de straten het licht van de ondergaande zon oranje reflecteert, keren de volle pick-uptrucks naar huis, vol „schoongewassen zielen”. Morgen begint een fris nieuw jaar.