Nieuw Republikeins Genootschap wil Koningshuis ‘steen voor steen afbreken’

Prinses Máxima in de gouden koets. Foto AP / Peter de Jong

Waarom zou je nog over het salaris van de koning onderhandelen als je zijn functie wilt opheffen? Dat is strategie, verklapt Hans Maessen, campagneleider van het Nieuw Republikeins Genootschap. De ongekroonde democratie komt er volgens de oud-voorzitter sneller als je de monarchie “steen voor steen afbreekt”.

De inschatting van zijn vereniging is dat 20 procent fervent aanhanger van het Koningshuis is. “Die willen niet in discussie, dat is een verloren zaak”, aldus Maessen. Een andere 20 procent zou de monarchie liever gisteren dan vandaag afschaffen. De rest, 60 procent, is volgens Maessen vatbaar voor discussie. “Zij kunnen met acties uitgedaagd worden.”

Vandaar ‘Het salaris van de Koning‘, een burgerinitiatief dat gistermiddag werd gepresenteerd in debatcentrum De Balie door vice-voorzitter Ton Johannisse. Zodra het 40.000 handtekeningen heeft kan de Tweede Kamer gedwongen worden over ‘de Wet financieel statuut van het Koninklijk Huis’ te debatteren. De tekst van het burgerinitiatief liegt er niet om: de onbelaste uitkering aan de koning van 825.000 euro per jaar dient teruggebracht te worden naar 150.000 netto euro. Net iets meer dan de minister-president, maar in de buurt van de zogeheten Balkenende-norm en gelijk aan het salaris van de Spaanse koning.

‘Het wordt tijd om eens volwassen te worden’

Het initiatief valt niet alleen op door de uitgebreide, gedetailleerde en juridische motiveringen, maar ook vanwege de pijnlijke oordelen over het hoogste ambt: ‘De werkzaamheden kunnen niet aangemerkt worden als een jachtig en druk bestaan. Vooral niet omdat de Koning een staf heeft van ongeveer 375 personen die alles voorbereiden. Er is dan ook geen objectieve reden te vinden om aan een dergelijke functie een absoluut topinkomen te verbinden.’

Mondeling klinkt het oordeel nog harder. “Het is van een ongeëvenaarde gierigheid”, zegt Maessen door de telefoon. De 55-jarige Roermondse ondernemer vindt het ook typisch dat de koning geen cent uitgeeft aan zijn eigen inhuldiging. “Terwijl je op je eigen feest hoort te trakteren.” Die 150.000 euro kent zijn genootschap dan ook met tegenzin toe. Het koningschap is namelijk “niet te vergelijken met de taken van een minister, die onder grote politieke druk staat”.

Met argumenten als ‘maar een koning zorgt wel voor binding’ hoef je bij Maessen niet aan te komen. Zelfs voor het argument dat een democratie ‘wel wat franje’ kan gebruiken is hij niet gevoelig. “Het is kinderachtig, het is een sprookje. We worden in de wereld niet voor vol aangezien. Het wordt tijd om eens volwassen te worden. Het loopt een keer af, de mensen hebben er tabak van.”

Al meer dan 3.000 leden en een flinke ‘oorlogskas’

Wat is het Nieuw Republikeins Genootschap, kortweg NRG, eigenlijk? Het is een voortzetting van het Republikeins Genootschap, een verbond dat eigenlijk niet meer was dan een verklaring uit 1996 en een namenlijst met daarop prominente Nederlanders, zoals Pim Fortuyn, Youp van ’t Hek, Thomas von der Dunk, Ronald Giphart, Theo van Gogh en Huub Stapel. De oprichters van destijds waren onder andere Martin van Amerongen, Pierre Vinken en Ben Knapen.

Nu is het genootschap een volwaardige vereniging die activiteiten ontplooit en vijf serieuze bestuursleden heeft, met als voorzitter Anjo Clement. Het ledenaantal groeit snel: 1.200 toen koningin Beatrix op 28 januari haar aftreden aankondigde en nu al meer dan 3.000 betalende en sympathiserende leden. De financiële middelen zijn goed. “Een oorlogskasje”, zoals Maessen het noemt, van enkele tienduizenden euro’s.

‘Je kunt niet genoeg politieke vrienden hebben’

Het bestaansrecht ligt volgens het genootschap verankerd in de geschiedenis. ‘Toen Nederland in 1648 als soevereine staat werd erkend was de regeringsvorm republikeins’, leert de website Republikeinen.nl. ‘Na de Napoleontische tijd werd die vorm onder invloed van de grote mogendheden gewijzigd in een monarchie. Deze regeringsvorm kenmerkt zich door erfelijke opvolging van het staatshoofd. Dit is in strijd met artikel 1 van de Nederlandse Grondwet en het democratisch politiek stelsel.’

Met de website Republikeinen.nl wil het NRG uitgroeien tot een volksbeweging, toegankelijk voor republikeinen ‘met iedere politieke, religieuze en maatschappelijke achtergrond’. Helaas blijven de volksvertegenwoordigers daarin wat achter. “Je kunt niet genoeg politieke vrienden hebben”, zegt Maessen daarover. Hij heeft wel een vermoeden waarom ze zich niet massaal uitspreken voor de republiek. “Het schaadt natuurlijk hun carrière. Als je geen eed wil afleggen, dan kun je het schudden bij benoemingen.”

Nederland is vergeven van de Oranjeverenigingen en verstokte monarchisten. “Oranjeklanten”, zoals Maessen ze noemt. Toch wil hij ze een compliment maken. Zijn mailbox blijft namelijk verschoond van hatemail. “Goed dat ze zich niet laten opjutten door ons.” Het NRG is voor niemand van het bestuur een fulltime baan, maar een hobby wil Maessen het niet noemen. “Het is een overtuiging. De één vecht voor zeehondjes, de ander voor Syrië en wij geven prioriteit aan het verwezenlijken van een andere staatsvorm in Nederland.”

Ondanks de enorme voorbereidingen voor het inhuldigingsfeest op 30 april, heeft het Nieuw Republikeins Genootschap de wind in de zeilen. “Er komen elke dag honderden leden bij, we hebben inmiddels al meer dan de Oranjevereniging van Katwijk”, zegt Maessen. En het burgerinitiatief ? Dat loopt storm. Op het moment van schrijven staat de teller op 6.051 handtekeningen.

Volg de auteur op Twitter

    • Steven de Jong