‘Teeven denkt nog niet aan aftreden na fouten kwestie-Dolmatov’

Staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie "denkt nog niet aan aftreden" na fouten in zaak-Dolmatov.
Staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie "denkt nog niet aan aftreden" na fouten in zaak-Dolmatov. Foto ANP/ Martijn Beekman

Staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie denkt vooralsnog niet aan aftreden naar aanleiding van de ophef rond de zelfdoding van de Russische asielzoeker Aleksandr Dolmatov. Dit zei hij vandaag tegenover de NOS als reactie op Kamerleden die verontwaardigd zijn over fouten die in de zaak zijn gemaakt.

Volgens Teeven zijn de fouten die de overheid maakte in de asielprocedure van Dolmatov hem politiek zeker toe te rekenen. Maar hij benadrukt dat er een verschil is tussen aanrekenen en toerekenen:

“Ik heb verbetermaatregelen genomen en ik heb ze aangekondigd. Dan komt vervolgens de vraag aan de orde of ik degene ben die die maatregelen moet invoeren en ervoor moet zorgen dat dat kan gebeuren. Ja, ik denk dat ik dat kan doen op dit moment, maar dat ga ik met de Kamer bespreken.”

Overheid maakte meerdere fouten in zaak-Dolmatov

Volgens een rapport (pdf) van de Inspectie voor Veiligheid en Justitie, dat vrijdag werd gepresenteerd, heeft de overheid op meerdere momenten ‘onzorgvuldig gehandeld’. Meerdere organisaties binnen de vreemdelingenketen hebben fouten gemaakt in de zaak van de Russische activist, die politiek asiel had aangevraagd in Nederland vanwege een onveilige situatie in Rusland.

Zo werd door in het systeem van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) ingevoerd dat Dolmatov verwijderd mocht worden uit Nederland, terwijl er nog een beroep lag. Daarnaast werd de crisisdienst niet ingeschakeld, toen hij in verwarde toestand werd opgesloten in een arrestantencomplex. Verpleegkundigen in het Detentiecentrum Rotterdam, waar hij verbleef, waren slechts kort op de hoogte gebracht van een zelfmoordpoging die hij een dag voor zijn dood had gedaan. Zijn advocaat stelde bovendien dat Dolmatov nooit had mogen vastzitten.

Teeven zei “diep geraakt” te zijn en kondigde een “kwetsbaarheidsanalyse” aan, zodat informatie over mensen die geen rechtmatig verblijf krijgen beter wordt gedeeld en gecontroleerd.

“Waarom gaf Teeven pas zo laat een reactie?”

In NRC Handelsblad wordt vandaag kritiek uiteengezet die er vanuit de Kamer op het handelen van Teeven is. Zo speelt onder andere de vraag waarom het twee weken duurde voordat hij met zijn beleidsreactie en persconferentie kwam. Het rapport van de Inspectie voor Veiligheid en Justitie was op 28 maart af, twee weken later gaf Teeven zijn persconferentie. SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen vraagt zich af waarom dit niet voor het bezoek van de Russische president Vladimir Poetin aan Nederland al gebeurde.

“Je kunt je voorstellen dat het juist mooi was geweest dit met hem te bespreken. (…) Waarom heeft Teeven geaarzeld? Welke reden had hij om zo’n heftig rapport niet onverwijld naar de Kamer te sturen?”

De inspectie verzekerde vrijdag dat dit niet bewust was gedaan.

Joël Voordewind van de ChristenUnie overweegt een parlementaire enquête naar het functioneren van de vreemdelingenketen. Hij noemt de werkcultuur daarbinnen een groot probleem:

“De IND heeft de politieke opdracht gekregen om te zoeken naar tegenstrijdigheden in de verhalen van vreemdelingen. Ze zoeken niet het echte verhaal, maar willen vooral zo min mogelijk mensen in Nederland laten blijven.”

“Kwestie-Dolmatov staat niet op zichzelf”

Politiek redacteur Annemarie Kas schrijft vandaag in NRC dat hoewel er in de kwestie rond Dolmatov verschillende fouten samenkwamen, de problemen al afzonderlijk al bekend waren. Zo was begin 2012 al bekend dat vreemdelingen in detentie ontevreden zijn over de medische zorg, ook in Dolmatovs detentiecentrum in Rotterdam; gezondheidsproblemen worden onderschat en vreemdelingen die strafrechtelijk niets verkeerd hebben gedaan, leven soms onder een strenger regime van veroordeelden.

Een ander punt was de techniek. Binnen het IND-systeem INDiGO zorgden technische problemen begin dit jaar er al voor dat Nederlandse cijfers over asielaanvragen in de recentste Europese rapportages ontbraken. In ditzelfde systeem vond ook de automatische update plaats, waardoor er kwam te staan dat Dolmatov uitgezet kon worden. Dit zou mogelijk ook bij andere asielzoekers kunnen zijn misgegaan, volgens zijn advocaat.