Afkicken in Zuid-Afrika, dat is duur

Een verslavingskliniek oprichten blijkt al te gemakkelijk. De minister wil de wet veranderen om zorginstellingen goed en goedkoop te laten werken.

Dagblad de Volkskrant maakte afgelopen weekend bekend een afkickkliniek te hebben geopend op het redactieadres in Amsterdam. De redactie vulde online drie formulieren in en schreef zich in bij de Kamer van Koophandel. Dat was voldoende om door het ministerie van Volksgezondheid toegelaten te worden als ‘instelling voor medisch specialistische verslavingszorg’. De krant ging niet over tot behandelen, maar kreeg van verzekeraars de toezegging dat declareren ervan geen probleem zou opleveren, als een psychiater de behandelingen zou ‘afstempelen’.

1 Kan iedereen zomaar een zorgkliniek openen?Ja. Zo werkt de Wet toelating zorginstellingen. Oprichting van een ‘kliniek’ is een papieren handeling die niets voorstelt, erkent het ministerie van VWS. Die wet, zo kondigde minister Schippers (Zorg, VVD) vorige maand al aan, wordt voor de zomer aangescherpt. Mogelijk wordt de Inspectie voor de Gezondheidszorg verplicht voor opening langs te gaan bij elke kliniek.

2Mag iedereen zomaar patiënten behandelen?Nee. Als klinieken eenmaal open zijn en patiënten behandelen, controleert de Inspectie die wel degelijk. Levert de instelling ‘slechte’ zorg, dan wordt ze onder verscherpt toezicht geplaatst of ze moet sluiten. Bij ‘matige’ zorg, waarvan de effectiviteit niet helemaal vaststaat, is het de bedoeling dat de zorgverzekeraar ingrijpt. Die hoort zulke zorg niet te vergoeden.

Sinds de marktwerking in de zorg is ingevoerd, zeven jaar geleden, sluit elke verzekeraar jaarlijks contracten af met afzonderlijke instellingen. De patiënt krijgt zijn rekening alleen volledig vergoed als het om een kliniek gaat waarmee zijn verzekeraar een contract heeft. Van rekeningen van klinieken waarmee de verzekeraar geen contract heeft, moet hij 75 procent vergoeden.

3Komen er veel verslavingsklinieken bij? Zorgverzekeraar CZ kreeg in het jaar 2011 declaraties binnen van 34 verslavingsklinieken waarmee het bedrijf geen contract had. Het jaar daarvoor waren dat er maar 16. Wildgroei aan klinieken is vooral zichtbaar in sectoren waar effectiviteit van behandelingen moeilijk te meten is, zoals de geestelijke gezondheidszorg.

Gemiddeld waren volgens CZ de behandelingen van de 34 verslavingsklinieken twee keer zo duur als de behandelingen van klinieken waarmee de verzekeraar wel een contract had. Een woordvoerder: „Het probleem is dat we niet weten wat voor zorg er geleverd wordt. Instellingen waarmee wij een contract hebben, houden zich aan efficiencyafspraken zoals: thuis behandelen zodra dat kan. Als je drie weken gaat afkicken in Zuid-Afrika, gaat niemand eerder naar huis.”

4Verzekeraars hoeven toch niet alles te vergoeden?Het kabinet wil de wet veranderen zodat verzekeraars inderdaad alleen nog doktersrekeningen hoeven vergoeden van instellingen waarmee zij een contract hebben. Bedoeling is dat alle instellingen zo gedwongen worden om goed én goedkoop te werken. Wil de patiënt per se naar een niet-gecontracteerde hulpverlener, dan betaalt hij dat zelf.

Column Menno Tamminga: pagina 28