Rus zoekt schuldigen aan vallende ijspegels

Het is lente, het seizoen dat de wandelende Rus zomaar een smeltende ijspegel op zijn hoofd kan krijgen. De rechter heeft het er steeds drukker mee.

De meeste slachtoffers van ijspegels in Rusland worden niet gespiest, al komt ook dat voor; een schooljongen uit het stadje Vyksa liep onlangs een gat in zijn gehemelte op toen hij al zuigend op een scherpe pegel zijn balans verloor. Maar vaker belanden mensen met hersenschuddingen en botbreuken bij de dokter, wanneer een brok ijs dat soms vele kilo’s weegt naar beneden komt. Vooral in deze tijd van het jaar, als de wandelaar zijn blik op de grond richt om plassen smeltwater te ontwijken, kan aan de dakgoten vastgegroeid ijs dat ineens loslaat, narigheid veroorzaken.

Het leidt tot talloze kleinere en grotere ongelukken, en tot rechtszaken. Zoals die van student R., in provinciehoofdstad Nizjni Novgorod, op vierhonderd kilometer van Moskou. Op 26 maart 2012 liep R. na college met een studievriend naar huis, zo constateerde de rechter van Nizjni Novgorod, toen er „vanaf een dak een stuk aangegroeid ijs op eiser viel, waarna deze op de grond viel en een sterke pijn voelde in de omgeving van het hoofd”. R. kroop met een aspirientje in bed. Later bleek hij een schedelbasisfractuur te hebben.

Op het eerste gezicht lijkt een ijspegel het resultaat van oncontroleerbare weersomstandigheden. Sneeuw smelt, druipt neer en vriest opnieuw vast aan een dakrand of balkon, in de vorm van een steeds groter wordende spits. Maar in juridische zin is dit heel wat anders dan bijvoorbeeld een blikseminslag of een aardbeving.

IJspegels kunnen worden voorkomen, of althans op tijd worden opgeruimd, al is dat soms niet eenvoudig. (In Kiev wordt met een luchtbuks op moeilijk te bereiken exemplaren geschoten.) Raakt iemand door een ijspegel gewond, dan volgt er daarom gewoonlijk een zaak tegen de beheerder van het pand. Die had het ongeluk immers kunnen voorkomen.

De nationale juridische database pravo.ru telt al meer dan zesduizend rechterlijke besluiten en ruim drieduizend bepalingen waarin het woord ijspegel voorkomt. Van de 41 vermelde strafzaken was er in negen gevallen sprake van een dodelijke afloop, alle in de afgelopen twee jaar.

In Nizjni Novgorod, waar het niet meer sneeuwt dan gemiddeld maar de autoriteiten eind maart wel meldden dat er geen budget meer voor sneeuwruimen beschikbaar was „omdat het in deze tijd gewoonlijk niet meer hard sneeuwt”, wordt opvallend veel vaker over ijspegels geprocedeerd dan elders.

Sommige klagers eisen compensatie voor een deuk die een brok ijs heeft geslagen in hun auto. Anderen maken stalactieten aan hun pand aanhangig voordat die naar beneden komen. Met alleen een bordje ‘Pas op! Vallende ijspegels’, pleit een huisbaas zich niet vrij.

Ook media maken jacht op de verantwoordelijken. Een lokale krant in het westen van Rusland wijdde twee keer een woedende voorpagina aan een dodelijk ongeluk met een ijspegel. Eerst om te melden dat een achtjarige inwoner uit het stadje Velikie Loeki was vermorzeld onder een brok ijs zo groot dat het door twee volwassen mensen niet op te tillen was, daarna toen de zaak voor de rechter was gekomen. De krant meende dat de beheerder van de brandweerkazerne waar de klomp naar beneden was gekomen er met „een aai over zijn bol” vanaf kwam: drie jaar strafkolonie.

Ook de lotgevallen van student R. haalden het nieuws. Hij onderging na het ongeluk een operatie aan zijn schedel, en stelde het bedrijf dat voor de gemeente sneeuw behoort te ruimen in zijn woonwijk verantwoordelijk voor zijn leed. De student won. De pandbeheerder moet hem 6.250 euro smartengeld betalen.