Extra bezuinigingen nog niet uit beeld

Het sociaal akkoord levert het kabinet een gat op van honderden miljoenen. Het is nu afwachten of Brussel tevreden is.

De kosten van het sociaal akkoord had premier Rutte gisteren direct paraat. „600 miljoen euro structureel”, zei hij, waarbij een groot deel al gedekt is.

Voor de verre toekomst klopt dit. Maar de kosten voor bijvoorbeeld 2017 – normaal gesproken het laatste jaar voor het kabinet Rutte II – liggen hoger. Dan kosten de nieuwe afspraken tussen werkgevers en werknemers ruim 1 miljard euro, waarbij slechts de helft is gedekt.

Of het bij een bescheiden tekort blijft, is nog even de vraag, want onderdeel van het akkoord is ook het uitstel van besluitvorming over de extra bezuinigingen die voor 2014 4,3 miljard euro moesten opleveren. Op 1 maart kondigde het kabinet deze extra bezuinigingen om het tekort voor volgend jaar onder de 3 procent te houden. Als de economie niet aantrekt, zoals het kabinet hoopt, dan zal de 4,3 miljard toch moeten worden bezuinigd.

Hoe komt Rutte aan die structurele kostenpost, die overigens 669 miljoen is, geen 600 miljoen zoals de premier zei.

Op de onderkant van de arbeidsmarkt, de werkloosheid en op de pensioenen wilde het kabinet aanvankelijk structureel ruim 6 miljard euro bezuinigen. De afspraken van gisteren tellen op tot een bezuiniging van 5,4 miljard. Uiteindelijk wordt dat verschil van ruim 600 miljoen teruggebracht tot slechts 119 miljoen, want de coalitie had al wat geld vrijgemaakt voor dit akkoord (250 miljoen) en voor het aan de slag houden van mensen (300 miljoen).

Dat het tekort na 2017 minder wordt, is onder meer een gevolg van de lagere kosten voor de ww: de opbouw van de uitkering loopt minder snel op en het derde jaar van de uitkering wordt in de toekomst niet meer door de overheid gefinancierd, maar door de sociale partners. Dat levert 900 miljoen op. Nog eens 1,3 miljard komt via hogere ww-premies.

Verder wordt er 1,9 miljard bezuinigd op het zogeheten werkbedrijf – dat onder meer ‘beschut’ werk levert voor gehandicapten – de ww en de pensioenen. Dat gebeurde in het regeerakkoord overigens ook al. De opbouw van pensioenen wordt bijvoorbeeld over meer jaren verdeeld (we werken immers langer) en vanaf 100.000 euro zijn de pensioenpremies niet langer aftrekbaar. Dat levert voor 2017 bijvoorbeeld 2,7 miljard euro op. Structureel gaat het om 1,1 miljard. Het kabinet heeft de sociale partners de vrijheid gegeven om voor 1 juni met wijzigingen te komen die de gevolgen voor de kortere termijn minder ingrijpend maken.

Minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) noemde het sociaal akkoord gisteren „een belangrijke doorbraak”, maar hij tekende direct aan dat „een definitief besluit” over extra bezuinigingen nog moet volgen. Die stok achter de deur is nodig om de hoop op een maximaal begrotingstekort van 3 procent in 2014 levend te houden. Zonder extra maatregelen, en ondanks een verwachte lichte groei in de tweede helft van dit jaar, komt het Centraal Planbureau uit op een tekort van 3,4 procent.

Eind deze maand moet Dijsselbloem Europees Commissaris Olli Rehn een indicatie geven van de komende begroting en die zou moeten uitgaan van een tekort van maximaal 3 procent. Met de hervormingen die op stapel staan en een eventueel extra bezuinigingspakket in de binnenzak hoopt hij op een voorlopig positief oordeel.