'Faillissement helpt bij herstart bedrijf'

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

De aanleiding

In de bijlage carrière van nrc.next werden op 27 maart Josette Dijkhuizen, ondernemer en wetenschapper, en Jacqueline Zuidweg, directeur-eigenaar van schuldhulpverleningsbureau Zuidweg & Partners, geïnterviewd (Failliet? Probeer het gewoon weer). Zuidweg en Dijkhuizen zijn co-auteurs van het boek Vallen, opstaan en weer doorgaan over hoe als ondernemer om te gaan met een faillissement.

Volgens Dijkhuizen kan een faillissement juist positief werken. Er ligt een taboe op de herstart na een faillissement, aldus Dijkhuizen, maar dat is helemaal niet nodig. Want: „Amerikaans onderzoek wijst uit dat mensen die herstarten succesvoller zijn”, zegt ze in het interview. Op verzoek van nrc.next-lezer Isis Knuvers besluiten we deze bewering te checken.

En, klopt het?

Allereerst: ondernemers die besluiten tot een herstart doen dit niet altijd per se na een faillissement. De meeste jonge bedrijven stoppen vrijwillig, zonder faillissementsprocedure. We richten ons desondanks in deze next.checkt op de stelling of ondernemers die een herstart maken na faillissement succesvoller zijn dan ondernemers die uit het niets een bedrijf beginnen.

Het Amerikaans onderzoek dat dit aan zou tonen volgens Dijkhuizen, is in de praktijk een boek voor introductiecursussen ondernemerschap: New Venture Creation: Entrepreneurship for the 21st Century uit 1999 van J.A. Timmons.

In het boek van Timmons staat inderdaad dat de overlevingskansen van herstarters groter zijn dan zogenoemde ‘novice starters’ (mensen die voor het eerst een bedrijf beginnen). Maar volgens Timmons gaat het hier om ondernemers die opnieuw zijn begonnen, en niet per se om ondernemers die een faillissement hebben meegemaakt.

Timmons stelling dat herstarters succesvoller zijn dan ondernemers die voor het eerst een bedrijf beginnen, wordt door verschillende deskundigen die we spreken voor deze next.checkt bevestigd. Hoe vaker een ondernemer opnieuw begint, des te succesvoller is de onderneming doorgaans. Dat is ook logisch: meer ervaring betekent uiteindelijk vaak een betere prestatie van het bedrijf.

Maar als we specifiek kijken naar ondernemers die al eens een faillissement hebben meegemaakt, is er geen onderzoek dat dit aantoont, volgens Simon Parker, hoogleraar aan de Richard Ivey School of Business, schrijver van The economics of entrepreneurship en volgens collega’s ‘dé autoriteit op dit gebied’. „Ik heb geen hard bewijs gezien gebaseerd op zorgvuldige analyse dat de stelling bevestigt, dat ondernemers die een faillissement hebben meegemaakt beter presteren dan bedrijven die dit niet is overkomen”, zegt hij. „Dat betekent niet dat het niet waar is. Het betekent dat het giswerk is, of gebaseerd op anekdotisch bewijs.”

De onderzoeken die er zijn, spreken elkaar tegen. Zo blijkt uit een wetenschappelijk artikel van Georg Metzger (Once Bitten, Twice Shy, 2006) van het Centrum voor Europees Economisch Onderzoek dat faillissement geen negatief effect heeft op de intentie tot herstart. Dit is ook gebleken uit onderzoek van hoogleraar Economics of Entrepreneurship and Innovation Erik Stam van de Universiteit Utrecht, dat is gepubliceerd in het Journal of Evolutionary Economics.

Wat blijkt: ondernemers die failliet gaan, laten zich niet ontmoedigen om een nieuw bedrijf te beginnen. Maar het heeft wel negatieve gevolgen voor een volgend bedrijf, schrijft Metzger: „Het resultaat is dat ondernemers die failliet zijn gegaan niet profiteren van hun ervaring en over het algemeen minder succesvol zijn dan andere ervaren ondernemers en nieuwe ondernemers.” Ondernemers die eerder failliet zijn gegaan doen het volgens Metzger vooral slechter omdat ze voorzichtiger zijn en het daarom bewust rustig aan doen. Dit heeft een negatief effect op de prestatie van de onderneming.

Uit (nog niet gepubliceerd) onderzoek van universitair hoofddocent ondernemerschap Ingrid Wakkee van de VU Amsterdam blijkt juist dat herstarters na een faillissement niet anders presteren dan hun collega’s in termen van werknemersaantallen, omzet en winst.

Conclusie

In een interview met nrc.next op 27 maart stelt Josette Dijkhuizen, samen met Jacqueline Zuidweg co-auteur van het boek Vallen, opstaan en weer doorgaan, dat een faillissement positief kan werken voor een ondernemer. Volgens Dijkhuizen wijst Amerikaans onderzoek uit dat mensen die herstarten succesvoller zijn.

Als het gaat om herstarten in het algemeen, heeft Dijkhuizen gelijk. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat ondernemers die vaker opnieuw beginnen, uiteindelijk succesvoller zijn met hun onderneming. Maar Dijkhuizen had het hier specifiek over herstarten na een faillissement. Deze stelling wordt niet ondersteund door wetenschappelijk onderzoek.

Integendeel: uit onderzoek van Georg Metzger van het Centrum voor Europees Economisch Onderzoek uit 2006 blijkt zelfs dat ondernemers na een faillissement juist minder succesvol zijn. Maar omdat de onderzoeken op dit gebied elkaar tegenspreken en we daarom niet met zekerheid kunnen zeggen dat het waar is, beoordelen we de stelling als ongefundeerd.