Belastingrellen blijven zich opstapelen

De roep om belastingontduiking tegen te gaan wordt sterker. De publicatie van de rijken op de Maagdeneilanden maakt de druk nog groter.

Natuurlijk is het geen nieuws dat er om fiscale redenen miljarden worden gestald in tropische oorden. Dat Nederland voor het internationale bedrijfsleven al decennialang een belastingparadijs is en dat zwartspaarders discreet in Luxemburg terecht kunnen. Maar het is opvallend dat druk om hierin verandering te brengen de laatste maanden steeds groter wordt.

Na eerdere ophef over de zwartspaarders op Cyprus en multinationals als Starbucks en Google die voor miljarden de belasting via Nederland ontwijken, ontspon zich na onderzoek van het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ) de afgelopen dagen de zoveelste internationale belastingrel. Uit de database van twee trustkantoren blijkt dat onder anderen Maria Marcos Manotoe (dochter van voormalig Filipijns dictator Ferdinand Marcos) en premier Bidzina Ivanisjvili van Georgië een fortuin op de Maagdeneilanden hebben gestald.

Vooralsnog zijn geen grote Nederlandse belastingontduikers opgedoken. Dagblad Trouw onthulde zaterdag wel dat ING en ABN Amro voorkomen in de database. De banken hebben voor klanten tientallen vennootschappen geregistreerd op onder meer de Maagdeneilanden en het Maleise Labuan. In documenten komen ook de namen van (voormalig) ING-bestuurders Jan Hommen, Cees Maas en Alexander Rinnooy Kan voor. Volgens een ING-woordvoerder is dat omdat alle tekeningsbevoegden ingeschreven stonden bij de voormalige vestiging in Labuan.

Beide banken ontkennen betrokkenheid bij belastingontduiking en stellen zich aan de wetten en regels te houden. De betrokken bedrijfsonderdelen zijn inmiddels verkocht.

De laatste maanden wordt de discussie over ontwijking en ontduiking van belasting zowel nationaal als internationaal flink opgevoerd. De OESO (de club van de 19 grootste industrielanden plus de Europese Unie) gaf in februari aan „vastberaden” te zijn maatregelen te nemen tegen de belastingontwijking door multinationals.

De onthullingen over de zwarte vermogens op de Maagdeneilanden vallen bovendien samen met de discussie in Nederland over het vaderlandse vestigingsklimaat. Al decennia maken internationale bedrijven gebruik van Nederland als fiscale ontsnappingsroute. Volstrekt legaal, maar volgens een toenemende groep critici ongewenst. PvdA-leider Diederik Samsom gaf ruim een week geleden toe dat Nederland een belastingparadijs is en dat dit eigenlijk niet meer te verdedigen is.

Dat de discussie de laatste tijd zo opspeelt is volgens Tweede Kamerlid Jesse Klaver (GroenLinks) mede vanwege de economische crisis en de technologische mogelijkheden. „Lange tijd is de discussie over internationale ontwijking en ontduiking van belastingen een marginale geweest. In Nederland maakten alleen de SP en GroenLinks zich hier druk over. Maar mede door de onvrede over bezuinigingen zie je dat de druk begint te groeien. En het voordeel is dat je tegenwoordig via één stickje hele bestanden kunt kopiëren.”

Volgende maand verschijnt een rapport van het Holland Financial Centre over het Nederlandse vestigingsklimaat en tot die tijd wil staatssecretaris Frans Weekers (Financiën, VVD) niets doen aan de positie van Nederland. Tot nog toe wil de liberaal alleen regels veranderen als dat Europees of liever nog mondiaal gebeurt, om de Nederlandse positie niet te verslechteren.

Maar zelfs Luxemburg, waar spaarders altijd hun geld discreet konden stallen, begint te schuiven. Minister van Financiën Luc Frieden liet in een interview met de Frankfurter Allgemeine weten het bankgeheim te willen versoepelen om zo belastingontduiking van buitenlanders tegen te gaan. „Het is internationaal de trend om steeds meer informatie uit te wisselen. Daar zijn wij niet meer per definitie tegen.”