Wat leert de ervaring in de Verenigde Staten?

In de VS profiteren grondeigenaren mee van de schalierevolutie. Zoals Randy Field uit Pennsylvania. „Het geld komt zo makkelijk binnen. Ik hoef niet meer naar werk te zoeken.”

A natural gas wellhead stands on an Alta Resources LLC drill site near Montrose, Pennsylvania, U.S., on Monday, April 5, 2010. Companies are spending billions to dislodge natural gas from a band of shale-sedimentary rock called the Marcellus shale that underlies Pennsylvania, West Virginia and New York. The band of rock, so designated because it pokes through near a city of that name in northern New York, may contain 262 trillion cubic feet of recoverable gas, the U.S. Department of Energy estimates. Photographer: Daniel Acker/Bloomberg
A natural gas wellhead stands on an Alta Resources LLC drill site near Montrose, Pennsylvania, U.S., on Monday, April 5, 2010. Companies are spending billions to dislodge natural gas from a band of shale-sedimentary rock called the Marcellus shale that underlies Pennsylvania, West Virginia and New York. The band of rock, so designated because it pokes through near a city of that name in northern New York, may contain 262 trillion cubic feet of recoverable gas, the U.S. Department of Energy estimates. Photographer: Daniel Acker/Bloomberg Bloomberg

De vrachtwagen die dwars door de tuin reed en zijn huis bijna ramde, is voor Randy Field het symbool van een nieuw tijdperk. De truck verwoestte zijn tuin, maar het huis staat er nog. „Mijn moeder was thuis. Ze had wel dood kunnen zijn”, bromt de 45-jarige werkloze chauffeur.

Zijn ouders bouwden het huis een halve eeuw geleden, aan een stil bospaadje vlak buiten het dorp. Randy Field woont er al zijn leven lang. Maar van de stilte is niets meer over. Trucks razen af en aan langs zijn huis, naar een nieuwe gasbron die honderd meter verderop wordt aangelegd. „Het is misschien beter voor het dorp, maar met onze rust is het definitief gedaan”, zegt Field.

De eerste boortoren verscheen in 2008 in het slaperige dorpje Towanda, in het dunbevolkte noorden van Pennsylvania. Al jaren was bekend dat onder Towanda een van de grootste schaliegasvelden van Noord-Amerika ligt, de Marcellus Formatie, een gasveld dat zich ondergronds uitstrekt over zes staten. Voor de eigenaren van de grond een geruststellende gedachte: in tegenstelling tot bijvoorbeeld Nederland, is de eigenaren van grond in de Verenigde Sta ten ook eigenaar van de grondstoffen die in de ondergrond zitten.

Het schaliegas dat hier gewonnen kan worden, zou de Amerikaanse oostkust tientallen jaren van energie kunnen voorzien, voorspelden energiebedrijven. President Barack Obama ziet in schaliebrandstoffen een oplossing van Amerika’s energieprobleem. Hij wil de Verenigde Staten zoveel mogelijk onafhankelijk maken van buitenlandse energiebronnen.

Overal in de Verenigde Staten verschijnen daarom boortorens die gas en olie uit het schaliegesteente naar boven brengen. De grootste voorraad ligt in North Dakota waar naar verwachting de komende twintig jaar jaarlijks 150 miljoen vaten schalieolie zullen worden opgepompt.

De federale Environmental Protection Agency (EPA) waarschuwde in recente rapporten voor mogelijke grote gevaren van de boormethode, het zogeheten ‘fracking’. Volgens de milieutoezichthouder trad grootschalige watervervuiling op in Wyoming. In Texas werd begin dit jaar een project stopgezet, omdat de vervuiling volgende de EPA onacceptabel was. De industrie zegt dat vervuiling kan worden tegengegaan door restwater goed op te vangen.

Het is aan de staten zelf of ze het boren toestaan. Pennsylvania begon in 2008 zonder veel debat met grootschalig boren naar schaliegas. Buurstaat New York staat boren niet toe, in afwachting van milieuonderzoeken. Towanda’s district, Bradford County, werd al snel het middelpunt van een heuse energiekoorts. „Het werd hier pure wildwest”, zegt Jody Applebee, eigenaar van een supermarkt in het dorp. „De olie-industrie in Texas liep niet goed, al die werkloze sloebers kwamen hier naartoe. Ruig volk, op zoek naar werk.”

De staat gaf gasbedrijven toestemming om overal te boren waar ze maar wilden. Alleen al in Bradford County, waar maar enkele tienduizenden mensen wonen, zijn tot vorig jaar 821 bronnen aangeboord.

Veruit de meeste inwoners van Bradford County lenen hun land graag uit aan de gaswinningbedrijven. Plakkaten langs de wegen wijzen op vergunningen die zijn afgegeven om te mogen boren. Op het land van de achterburen van Randy Field is onlangs een boortoren verrezen. Bij de boorinstallatie, een klein veld met leidingen, een controlekamer en een barrière van zand, werken deze middag een paar ingenieurs van het bedrijf Chesapeake Energy.

De ingenieurs boren onder de tuin van Randy Field. Hij krijgt daarvoor een vergoeding van honderden dollars per maand van Chesapeake. „Het geld komt zo makkelijk binnen dat ik niet eens meer naar werk hoef te zoeken”, zegt hij. Van hem mogen ze hem morgen uitkopen, zodat hij naar New York kan verhuizen. Maar de gasbedrijven hebben geen interesse: zijn stuk land is te klein.

De nadelen die de lokale bevolking van Bradford County ondervindt, worden met geld verzacht door de gaswinningbedrijven. Ze delen compensatiegeld uit, 128 miljoen dollar in het district in 2010. „Maar ook op andere manieren profiteert de bevolking van de gaswinning”, zegt directeur Anthony Ventello van de Kamer van Koophandel. „Ze hebben de wegen verbeterd. Er is werk voor iedereen, er wordt overal gebouwd. En door de toestroom van honderden werknemers uit de rest van het land zitten de restaurants, hotels en de bioscoop elke avond vol.” De industrie pompt jaarlijks twee tot drie miljard dollar in het district, meer dan het totale budget van Bradford County.

Toch merken de inwoners van Towanda ook de nadelen. Joe Brady, een veehouder die net buiten het dorp woont, zegt dat het grondwater vervuild is geraakt. „Het restwater is een smerige soep. Ik durf het grondwater niet meer te gebruiken.” Net als Randy Field heeft hij last van de trucks die af en aan langs zijn boerderij rijden. Daarbij, zegt hij, maakte het dorp kennis met zware criminaliteit. „Er zijn inbraken geweest, en vechtpartijen. Op zaterdagavond ga ik Towanda niet meer in. En de voordeur gaat pas sinds kort ’s nachts op slot.”