Timmermans tegen beperking taken Benelux - ‘niet sexy, maar wel nodig’

Foto ANP / Evert-Jan Daniels

Frans Timmermans staat pal achter het samenwerkingsverband tussen Nederland, België en Luxemburg. De Benelux is van grote politieke waarde en een voorbeeld voor andere EU-lidstaten, betoogde de minister van Buitenlandse Zaken vandaag tijdens een debat in de Tweede Kamer.

De VVD wil fors bezuinigen op het secretariaat van de Benelux. Het in Brussel gevestigde secretariaat kan volgens de partij drastisch worden ingekrompen van zestig mensen tot een handvol medewerkers. Ook wil de grootste regeringspartij het Beneluxparlement afschaffen. Volgens Mark Verheijen van de VVD ontbreekt de meerwaarde van het samenwerkingsverband. De VVD is niet tegen samenwerking tussen de drie landen, maar dat hoeft niet via een speciaal instituut te lopen.

Directe aanleiding voor de actie van de VVD was een zeer kritisch rapport van een onderzoeksafdeling van het ministerie van Buitenlandse Zaken over het functioneren van de Benelux. De VVD’er Verheijen weet zich met zijn pleidooi verzekerd van de steun van de twee grootste oppositiepartijen PVV en SP, schrijft persbureau Novum. Raymond de Roon (PVV) sprak van een “overbodig vehikel”. Michiel Servaes van de andere coalitiepartij PvdA wil wel het voortbestaan van het parlement ter discussie stellen bij de andere betrokken parlementen en een “open dialoog” voeren over alternatieven, maar hij vindt het te vroeg om de huidige samenwerking op te zeggen.

Timmermans: Benelux is voorbeeld voor andere EU-lidstaten

Timmermans hield een vurig pleidooi voor het voortbestaan van de Benelux. Wanneer Nederland, België en Luxemburg een gezamenlijk standpunt innemen heeft dat volgens hem vaak een ‘zwaan-kleef-aan-effect’ op andere EU-lidstaten en leidt tot een gezamenlijk EU-standpunt. Wanneer de Benelux-organisatie wordt opgedoekt zal dat worden geïnterpreteerd als een signaal dat de drie landen politieke samenwerking minder belangrijk vinden, waarschuwde hij.

Ook is er in het secretariaat een hoop expertise aanwezig, die verloren gaat wanneer de Benelux wordt opgedoekt. Voor Nederlandse ambtenaren is het vaak onmogelijk om uit te vogelen hoe de besluitvormingsprocessen in het federale België precies verlopen, terwijl die kennis in het secretariaat “met een druk op de knop” te vinden is. In de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen bestaat bovendien juist de behoefte om aan te sluiten bij de samenwerking in de Benelux, zei Timmermans.

‘Het is niet sexy, maar moet wel gebeuren’

Heel veel dingen die het secretariaat doet zijn niet “sexy”, zei Timmermans, maar moeten wel gebeuren. En het kost ook geld om deze taken elders te organiseren, zei Timmermans. Tegelijkertijd vindt ook hij dat er bij het secretariaat “natuurlijk een hoop te verbeteren” valt en dat de organisatie “strakker” en “beter gestroomlijnd” moet worden. Ook vindt hij dat het Beneluxparlement zijn meerwaarde moet aantonen.

Maar het drastisch inkrimpen van het aantal medewerkers gaat hem veel te ver. Het voorstel van de VVD daartoe noemde hij “volstrekt onrealistisch” en het komt feitelijk neer op het opheffen van de organisatie. “Dan kun je maar beter de hele Benelux opdoeken.” Timmermans wil pas actie ondernemen als het Beneluxparlement zelf tot de conclusie komt dat het moet worden opgeheven. “Dan zal ik datgene doen om dit te formaliseren.”

De Benelux Economische Unie sinds 1960

Nederland vormt sinds 1960 samen met België en Luxemburg de Benelux Economische Unie. In juni 2008 werd een vernieuwd Benelux-verdrag getekend, dat vorig jaar in werking trad. Opzegging van de hernieuwde Benelux Unie is de eerste tien jaar niet mogelijk. Daarna geldt een opzegtermijn van drie jaar.