Negatief record voor Franse president

President Hollande voelt zich bedrogen door een minister die loog over een Zwitserse bankrekening. Maar wat wist hij ervan?

François Hollande is „verbijsterd” en „woedend” door het nieuws dat zijn ontslagen minister van Begrotingen toch een geheime Zwitserse bankrekening had. Jérôme Cahuzac heeft „de Republiek beledigd”, zei Hollande, niet alleen door de fiscus te omzeilen, ook omdat hij het parlement, de premier en het staatshoofd zelf heeft „bedrogen”.

Vlak voor een bezoek aan Marokko, sprak Hollande via een zorgvuldig geregisseerd, sober filmpje de natie toe in een poging de politieke crisis te bezweren. De toch al geplaagde Hollande ligt na de bekentenis van Cahuzac zwaar onder vuur. De hamvraag luidt: wat wist hij, en wanneer?

Vier maanden geleden berichtte nieuwssite Mediapart dat Cahuzac een buitenlandse rekening had. De minister ontkende dat in het parlement en persoonlijk tegen Hollande. Pas toen justitie half maart een onderzoek aankondigde, vroeg de president hem om op te stappen. Politici willen nu weten wat de regering intussen deed om vast te stellen of de minister de waarheid sprak.

Was Hollande eerder op de hoogte, dan heeft ook hij gelogen. Wist hij echt niets, zoals hij zegt, dan getuigt dat van „amateurisme”, schrijft Le Monde, of tenminste van „naïviteit”. Ook andere kranten die Hollande gunstig gezind zijn, vragen zich af of er niet iets schort aan zijn beoordelingsvermogen en leiderschap. De UMP van oud-president Sarkozy eist een herziening van het kabinet of minstens het ontslag van minister van Financiën Pierre Moscovici, op wiens departement Cahuzac was ondergebracht. Middenpartij UDI wil onderzoek naar alle acties die de regering sinds de gewraakte publicatie in december ondernomen heeft.

Niet eerder kelderde een Franse president in een jaar zo hard in de peilingen. Nog maar eenderde van de Fransen is over hem te spreken. Van de leiderschapscrisis in de rechtse oppositie na het vertrek van Sarkozy heeft hij geen moment geprofiteerd. Alleen na de interventie in Mali noteerden de cijferaars een kleine opleving: militaire daadkracht bracht de Fransen in januari, voor heel even, samen.

Wat Hollande sindsdien ook probeert, het lukt hem niet boven zijn levenslange imago van afwachtende goedzak uit te stijgen. Een pr-bezoek aan de stad Dijon liep vorige maand uit op een fiasco toen voorbijgangers hem uitjoelden. Ook een met veel tromgeroffel aangekondigd tv-interview werd vorige week een mislukking: Hollande bleef zijn houterige zelf en was wel erg content met zijn eigen aanpak van de crisis.

Al het benodigde „gereedschap” ligt klaar, zei Hollande, waarna de media zich dagen vrolijk maakten over ‘Monsieur Bricolage’, meneer de doe-het-zelver in het Elysée. Economen vragen zich af of hij zijn belofte kan waarmaken om de oplopende werkloosheid voor het eind van het jaar te keren. Hoewel Hollande geen heilig huisje ongemoeid laat en nu zelfs de pensioenleeftijd en de kinderbijslag ter discussie stelt, achten economen drastischer hervormingen nodig om Frankrijk groter financieel onheil te besparen.

Dat de president niet populair is, komt door de economische crisis, vergoelijkt zijn Parti Socialiste: de werkloosheid ligt op bijna 11 procent, de koopkracht neemt dit jaar fors af. Maar de dalende steun is ook een gevolg van de wijze waarop hij aan de macht is gekomen: Hollande werd niet verkozen om wie hij was, maar omdat hij niet Sarkozy was. Fransen hadden genoeg van hun hyperactieve, polariserende president en kregen er een afwachtende, deëscalerende leider voor terug. „Hij is bij verstek gekozen”, zei de politicoloog Thomas Guénolé vorige week.

De Fransen wilden bovendien een einde aan de vele affaires die het presidentschap van Sarkozy kenmerkten. Hollande beloofde een ‘république exemplaire’: een voorbeeldige republiek. Die belofte, oordeelde het linkse dagblad Libération vanmorgen, is na de roemloze val van de graaiende socialist Cahuzac loos gebleken.