'Extra uitgeven is juist slecht voor groei'

Bezuinigen is noodzaak, want een hoog tekort gaat ten koste van groei in de toekomst. „Dan ben je toch niet goed snik”, zegt Pieter Korteweg.

Het goede moment om te bezuinigen? Dat is er eigenlijk niet. „Als het goed gaat met de economie, willen politici niet bezuinigen. En als het slecht gaat, zeggen economen dat bezuinigen slecht is voor de economie.”

Volgens Pieter Korteweg (71) valt er desondanks niet te ontkomen aan bezuinigingen. De voormalige topambtenaar en bestuurder bij Robeco zorgt als een van de weinige economen voor het klassieke VVD-geluid. En blijft dat ook doen. „Ieder jaar dat we wachten met maatregelen, betekent dat je later nog meer moet bezuinigen.” Zijn rekensom is simpel. Van 2007 tot en met 2012 is de schuld van de overheid met 170 miljard toegenomen. En in die periode is ons inkomen met slechts 35 miljard euro gestegen. „Dat betekent dat we voor elke extra euro aan huidig inkomen 4,80 euro moeten inleveren aan toekomstig inkomen. Dat bedrag hebben we moeten lenen. Dat betaal je later terug met rente. Dan ben je eigenlijk toch niet goed snik”, aldus de monetair econoom.

Volgens Korteweg moet juist de Nederlandse economie met „al die olifanten” als buurlanden slank en slim zijn. „We zijn al te laat. Sinds de invoering van de euro zijn onze arbeidskosten een kwart duurder geworden ten opzichte van de Duitsers. Hun tekort is nul procent, het onze vier.” Dat bezuinigingen juist een negatieve invloed op de economie hebben, gelooft hij niet. „Iedereen praat over kapot bezuinigen, maar de afgelopen jaren is er hoogstens bezuinigd op plannen van de overheid, niet op uitgaven. Dat bedrag is echt niet teruggelopen.”

De gevolgen zijn duidelijk. „Als we dit en volgend jaar op een begrotingstekort van 4 procent uitkomen, loopt de staatsschuld op tot zo’n 80 procent. Anders dan bijvoorbeeld Italië hebben wij een primair begrotingstekort: wij moeten blijven lenen om onze uitgaven te doen, ook al zouden we stoppen met het betalen van rente op de staatsschuld.”

In plaats van bezuinigen is volgens hem juist extra uitgeven slecht. Want door die schulden eet je de toekomstige economische groei op. „En die verwachte groei is toch al laag omdat de beroepsbevolking niet meer toeneemt”, aldus Korteweg die in 2002 aan het verkiezingsprogramma van de VVD meeschreef.

Volgens veel economen zorgen extra overheidsuitgaven voor extra groei. Met een begrotingsmultiplier van 1,5 – elke extra euro zorgt voor 1,50 euro extra groei – zou een economie gebaat zijn bij extra bestedingen door de overheid. „Zo’n multiplier doet denken aan zelfrijzend bakmeel van dr. Oetker. Maar je ziet nergens een land het beter doen naarmate zijn tekort groter wordt. Griekenland zou dan een bloeiende economie moeten zijn.”

Korteweg vreest dat het tekort ook volgend jaar boven de 3 procent uitkomt. Hij acht de kans groot dat de hervormingen verder worden doorgeschoven. „Er zal altijd wel iets opdoemen wat tot nieuw uitstel leidt. Maar uiteindelijk ontkomen we niet aan bezuinigingen.”