Alleen maar nette kinderen

De leerlingen zijn er serieus, spreken met twee woorden. Maar toch krijgt de Reigersbos in de Bijlmer maar weinig aanmeldingen.

„Dag meester”, zegt de jongen en hij stapt opzij om zijn leraar ruimte te geven in de gang. „Dag juffrouw.” „Dag meester.” „Dag juffrouw.”

Bezoekers van scholengemeenschap Reigersbos, zegt directeur Betty van Nieuwenhuizen, verwachten een film als Entre les murs binnen te wandelen, met scherpgebekte kinderen die hun leraren het vuur na aan de schenen leggen, de tijd doden met uit het raam staren of smerige opmerkingen en die elkaar de hele dag de maat nemen – tot vechtpartijen aan toe.

Dan hier. De leerlingen die met twee woorden spreken en rustig wachten tot ze de klas binnen kunnen. En, huh, staat achter de schuifdeuren bij de ingang geen detectiepoortje? Nee, dat staat er niet.

Amsterdam-Zuidoost heeft zijn imago niet mee. Hoewel naar objectieve normen de veiligheid er in bijna alle categorieën boven het stedelijk gemiddelde ligt, blijft het subjectieve veiligheidsgevoel, in dit stadsdeel met het grootste aandeel niet-westerse allochtonen en het hoogste percentage lage inkomens, nog altijd onder het gemiddelde. En Reigersbos heeft last van dat imago.

Deze scholengemeenschap (vmbo tot en met vwo) in het diepst van Zuidoost telt 800 leerlingen, dat zouden er veel meer kunnen zijn. Dit jaar hebben zich 168 leerlingen aangemeld voor de eerste ronde en die zijn bijna allemaal geplaatst. Als er in de tweede ronde nog kinderen bij moeten is dat geen enkel probleem. Dat zal wel gebeuren, want in Amsterdam zijn deze week in die eerste ronde ruim 500 leerlingen uitgeloot voor de school van hun keuze. Kleine kans dat de school van hun keuze de SG Reigersbos was.

„Klas, nu luisteren naar Farhan. Hij gaat nog een keertje uitleggen wat zijn antwoord is. Daar luisteren we naar en dan reageren we.” Leraar Nederlands Johan Graaven zit aan het hoofd van een carré tafels en kijkt met 5 havo een tekstverklaring na. Farhan heeft niet het goede antwoord gegeven, maar het gaat om zijn redenering en hoe hij en de klas al discussiërend kunnen leren. Hij is op school begonnen op vmbo-kader, zegt directeur Van Nieuwenhuizen achteraf, en kon in de derde klas overstappen naar 3 havo. „Dat is onze opdracht”, zegt ze. Verheffen.

Van de dertien leerlingen in de klas gaan er elf in discussie over Farhans antwoord. Niet lacherig, niet pesterig. Geconcentreerd. Af en toe dreunt Graavens stem door het lokaal. „Ik ga jou even in de rede vallen...” Twee meisjes kleven tegen de muur en zwijgen tot Graaven hun vraagt wat zij vinden. Ze vinden niks, want ze hebben de vragen niet voor zich. „Ik ben boos”, zegt Graaven kalm terwijl zij opstaan en de opgaven pakken. „Wat wil je?” „Slagen, meester.” „Nou dan.”

Annenienke Kloeze gaf les op een school in Hilversum voordat ze op Reigersbos afdelingsleider havo/vwo werd. Behalve de kleur – daar helemaal wit, hier helemaal zwart – is er niet veel verschil tussen de scholen, zegt ze. Of toch dit: „Hier zijn de leerlingen trots dat ze op de havo zitten, dat is vooruitgang. In het Gooi was de havo voor kinderen die het vwo niet haalden.” En wat ook anders is: de leegte van het fietsenrek. De leerlingen van Reigersbos komen bijna allemaal met de metro of lopend.

Zuidoost heeft een dubbele achterstand te overwinnen. In Amsterdam-Zuid krijgt 70 à 80 procent van de leerlingen een havo/vwo-advies. In de stad ligt het gemiddelde op 50 procent. In Zuidoost krijgt 40 procent een havo/vwo advies.

Van de honderd leerlingen van basisscholen in dit stadsdeel die vorig jaar een vwo-advies kregen, gingen er maar twintig naar een vwo in hun eigen buurt. De rest trok de ringweg A10 over om in andere Amsterdamse stadsdelen een school te vinden. Het stadsdeel, zegt directeur Van Nieuwenhuizen, heeft daarbij zelfs nog hand- en spandiensten verleend: kinderen die buiten de Bijlmer naar een havo of vwo gingen, konden via het stadsdeel bijles krijgen.

In Amsterdam-binnen-de-ring is het steeds meer dringen, juist op de havo-scholen. Op Reigersbos – een school die volgens alle normen goed presteert – zitten 36 kinderen verdeeld over twee klassen 5 havo. Voor komend jaar hebben zich 67 leerlingen aangemeld voor vmbo-t/havo, en 51 voor havo/vwo. „Ik weet zeker dat er meer zijn”, zegt Van Nieuwenhuizen, „en ik wil ze vinden.”