Opinie

Opwarming geeft meer Antarctisch zeeijs

De paradox over de aanhoudende kou op het noordelijk halfrond is nog niet beschreven (zie vorig blogje), of de volgende is alweer opgelost. Hoe kan het toch dat in een opwarmende wereld de hoeveelheid zeeijs rondom Antarctica alleen maar toeneemt? Dat is opvallend omdat aan de andere kant van de aardbol de hoeveelheid zeeijs juist in hoog tempo afneemt.

Daarover zijn de afgelopen jaren een paar theorieën ontwikkeld (een veranderend windpatroon en het gat in de ozonlaag), maar die waren nog niet geheel overtuigend. Het KNMI heeft een nieuw antwoord: die toename is juist het gevolg van de opwarming. In een artikel in Nature Geoscience schrijven de onderzoekers Richard Bintanja, Geert Jan van Oldenborgh, Sybren Drijfhout, Bert Wouters en Caroline Katsman van het KNMI (hier een toelichting) :

In contrast to Arctic sea ice, sea ice surrounding Antarctica has expanded, with record extent in 2010. This ice expansion has previously been attributed to dynamical atmospheric changes that induce atmospheric cooling. Here we show that accelerated basal melting of Antarctic ice shelves is likely to have contributed significantly to sea-ice expansion. Specifically, we present observations indicating that melt water from Antarctica’s ice shelves accumulates in a cool and fresh surface layer that shields the surface ocean from the warmer deeper waters that are melting the ice shelves.

Op de website van het KNMI gaan de onderzoekers uitgebreid in op het resultaat van hun bevindingen. Het begint met een opwarming van het oceaanwater. Door dat warmere water (op een diepte van 150 tot 1.500 meter) smelten de gletsjertongen en ijsplaten. Die zorgen op hun beurt voor een toename van (koud) zoetwater. Het zoete water is lichter dan het warme water en komt als een soort isolerende waterdeken op het warmere zoute oceaanwater te liggen.

De isolerende zoetwaterlaag zorgt ervoor dat de afkoeling van het oceaanoppervlak in de winter, als de lucht kouder is dan de oceaan, over een geringere diepte plaatsvindt en derhalve sterker is dan voorheen. Als gevolg daarvan ontstaat er meer zeeijs. Verdere gevolgen van een koeler oceaanoppervlak en meer zeeijs zijn dat de sneeuwval op Antarctica niet toeneemt en dat het zuidelijk halfrond langzamer opwarmt.

In de krant The Australian zegt Oldenborgh (lees hier meer):

‘This was one of the big apparent contradictions we had which (skeptical) people were always very happy to point out. Previously, people first thought it was due to the ozone hole, but the problem there is the ozone hole forms in spring and the big increase in sea ice is in autumn and winter. Then a few years ago, a group of people formulated a theory that this was due to the changing winds in Antarctica, and . . . we can see how that influences the sea ice, but we don’t see a connection at all with the temperature of the Southern Ocean. [...] Our mechanism explains both the temperature and the sea ice. . . . We are very happy that we think we’ve solved part of the problem.’

De BBC laat Paul Holland van de British Antarctic Survey – die behoort tot de groep die de wind ‘de schuld geeft’ – aan het woord. Hij houdt voorlopig vast aan zijn theorie, dat de aflandige wind de belangrijkste oorzaak is, maar hij sluit niet uit dat ook het smeltwater er (iets) mee te maken heeft. Op Red Orbit zegt Holland:

‘The mechanism could be completely true, but this study does not demonstrate that increased melting has made a significant contribution to the increase in sea-ice cover.’

 

 

 

Paul Luttikhuis
Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.