Wapens en werkelijkheid

Ha! De As van het Kwaad in actie! Iran, Noord-Korea en Syrië blokkeerden vorige week de aanvaarding bij consensus van het eerste internationale verdrag om de handel in conventionele wapens aan banden te leggen.

Ja, ja, ik weet dat Syrië niet bij George Bush’ oorspronkelijke As van 2002 hoort; Bashar al-Assad speelde een divisie lager bij de ‘schurkenstaten’. Het derde As-lid was natuurlijk Saddam Husseins Irak, dat toen werd klaargemaakt voor regime change (niet dat dat veel heeft geholpen, maar dat is een ander verhaal). Bush’ kompaan Tony Blair zag Saddam als het Kwaad, weet u nog? Maar van mij krijgt Syrië nu een inmiddels welverdiende plaats in de As.

Het Wapenhandelverdrag. God weet waarom die drie landen het verdrag hebben geblokkeerd. Want nu wordt het in stemming gebracht in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, waar het met een eenvoudige meerderheid kan worden en zal worden aangenomen.

Het verdrag verbiedt de verkoop van lichte en zware wapens wanneer de verkopende staat over de wetenschap beschikt dat ze „zullen worden gebruikt bij het plegen van genocide, misdrijven tegen de menselijkheid, ernstige schendingen van de Geneefse Conventies van 1949, aanvallen op civiele objecten of burgers, of andere oorlogsmisdrijven”. Of voor ernstige schendingen van de mensenrechten. Of als er een embargo van kracht is (hè? mag dat dan nu wel?).

Klinkt goed, maar dan nu de werkelijkheid. Hadden de Sovjetleiders in de jaren zeventig en tachtig kunnen weten dat Assad de in grote aantallen geleverde MiGs en tanks vandaag zou gebruiken om zijn eigen steden te bombarderen?

En een andere werkelijkheid: dat verdrag wordt dus makkelijk aangenomen, maar stemmen de grote wapenhandelende staten ook voor, en als ze dat doen, ratificeren ze het ook? De vraag stellen is haar beantwoorden. Er is geen sprake van dat Rusland, China, India, Israël en enige andere landen zich opmaken hun wapenverkoop aan dergelijke beperkingen te onderwerpen. De Amerikaanse regering klinkt nu nog enthousiast, maar volgens mij gaat zij er stiekem vanuit dat het Congres zal weigeren te ratificeren.

Werkgelegenheid in de wapenindustrie speelt een rol en de aanzienlijke inkomsten daaruit – volgens ruwe schattingen beliep de internationale wapenhandel vorig jaar 75 miljard euro. Maar zeker even belangrijk is de wapenhandel als middel om internationale politiek te bedrijven. Zie de wapenleveranties van Rusland en Iran aan Syrië, maar evengoed de Amerikaanse aan de Arabische Golfstaten.

Maar de As van het Kwaad was kwaad dat wapenleveranties aan rebellen niet worden verboden. De Syrische ambassadeur: „Dat kan niet worden geaccepteerd door mijn land.”