Noord-Korea blaft wel, maar bijt niet. Toch is al die oorlogstaal gevaarlijk

Cartoon van Cagle.com
Cartoon van Cagle.com

Er lijkt de laatste tijd geen dag voorbij te gaan zonder oorlogszuchtige taal van Noord-Korea. Waarom doen ze dat? En hoe dichtbij is een daadwerkelijke aanval? Iedereen lijkt het erover eens dat de dreigementen niet uitgevoerd zullen worden - maar dat betekent niet dat er geen gevaar op escalatie is, schrijven de experts.

Tijdlijn: ruim een jaar van dreiging en oorlogstaal

Hoewel de afgelopen week uitzonderlijk veel verbaal geweld vanuit Noord-Korea komt, is het niet nieuw dat men dreigt en provoceert. Een overzicht van de oorlogsretoriek en dreiging met nucleaire wapens sinds Kim Jong-un zijn vader opvolgde:

16 maart 2012: Noord-Korea kondigt de lancering van een langeafstandsraket aan.

13 april 2012: De raket wordt gelanceerd, maar stort enkele minuten later in de Gele Zee.

18 augustus 2012: Kim-Jong-un tegen zijn leger: maak je klaar voor de ‘heilige oorlog’ tegen het Zuiden.

9 oktober 2012: Noord-Korea zegt dat het raketten heeft die het Amerikaanse vasteland kunnen bereiken.

12 december 2012: een nieuwe lancering van een langeafstandsraket, dit keer met succes.

24 januari 2013: Noord-Korea dreigt raketten af te vuren richting de VS.

12 februari 2013: Noord-Korea doet een ondergrondse kernproef.

19 februari 2013: Noord-Korea dreigt met de ‘volledige vernietiging’ van Zuid-Korea.

4 maart 2013: Noord-Korea dreigt een einde te maken aan de wapenstilstand met Zuid-Korea.

7 maart 2013: Noord-Korea dreigt met een preventieve nucleaire aanval tegen de VS.

8 maart 2013: De wapenstilstand met Zuid-Korea, die in 1953 overeengekomen werd, wordt inderdaad opgeheven. (Dat gebeurt vaker, voor het laatst in 2009.)

26 maart 2013: Wederom dreigt Noord-Korea met het aanvallen van het Amerikaanse vasteland, dit keer omdat de VS en Zuid-Korea oefenvluchten met bommenwerpers uitvoerden boven het Noorden.

27 maart 2013: Noord-Korea snijdt de militaire hotline met Zuid-Korea af. (Ook dat doen ze vaker; al vijf keer sinds 1971.)

29 maart 2013: weer dreigt Kim met raketten richting het Amerikaanse vasteland. De raketten staan klaar.

Een foto die de Koreaanse staatsmedia naar buiten brachten op 29 maart. Op de voorgrond Kim Jong-un. Op de achtergrond, op het hangende papier, staat: ‘Plan om het vasteland van de VS te raken.’.Foto Reuters / KCNAFoto Reuters / KCNA

30 maart 2013: Niet alleen de wapenstilstand is opgeheven, Noord-Korea zegt nu zelfs ‘in staat van oorlog’ te zijn met de zuiderburen.

2 april 2013: Noord-Korea start voor het eerst sinds 2007 het grootste nucleaire complex op.

Waarom? Voor aanzien in eigen land en concessies van de VS

Ruim een jaar aan dreigementen en provocaties dus - de voorraad retoriek raakt wel een keer op, zou je zeggen. En toen er wel echt doden vielen, in november 2010 toen een Zuid-Koreaans eiland werd beschoten en in maart 2010 toen een Zuid-Koreaans oorlogsschip tot zinken werd gebracht met 46 doden tot gevolg, was er vooraf geen waarschuwing.

Waarom Noord-Korea op deze manier de dreigementen aan elkaar blijft rijgen, weet - behalve de machthebbers zelf - niemand zeker. Maar wanneer je een aantal opiniestukken van internationale media bij elkaar zet, kom je vooral deze redenen tegen:

  • Om sterk over te komen en concessies van de internationale gemeenschap af te dwingen (schrijft The Wall Street Journal);
  • Om invloed uit te oefenen op het beleid van Zuid-Korea (schrijft AP);
  • Omdat de jonge Kim Jong-un zich graag voor de ogen van het eigen volk wil laten gelden (schrijft TIME) en zo zijn militaire en politieke macht probeert te consolideren (schrijft Andrea Berger van de Royal United Services Institute, een Britse denktank voor defensie en veiligheid, bij de BBC).

Maar waarom gebeurt het nu bijna dagelijks?

De meest recente dreigementen hebben onder meer te maken met de (overigens prijzige) oefeningen van de VS en Zuid-Korea van de afgelopen tijd, schrijft Berger bij de BBC:

“US bombers, fighter aircraft and submarines have made their way to the region in an effort to ‘enhance the security and readiness’ of South Korea. Those exercises are seen as a visible way for Washington to reassure Seoul of the reliability of its alliance and extended deterrence commitment. North Korea allegedly reads the purpose of these exercises differently, claiming that they could be a cover for preparations for a surprise attack. In response, Pyongyang has drawn on the tool most familiar to it: fiery threats of escalation.”

De Amerikaanse Korea-specialist Scott Snyder zei daar gisteren in een interview over:

“There are regular military exercises that are going on right now in the southern part of the peninsula by the United States and South Korea. These are routine exercises; the North Koreans complain every year, but the decibel level of the complaints and the sorts of actions they have taken this year have gone a lot higher than in the past.”

In beeld: Provocaties over en weer langs de grens van de Korea’s

Andere redenen, zegt Snyder, zijn de ontevredenheid over de veroordeling van de VN-Veiligheidsraad na de laatste nucleaire test, in februari, en het feit dat ook Zuid-Korea nu voor harde taal kiest, waar weer op gereageerd moet worden door het noorden.

Het zijn slechts woorden, maar een misrekening kan dodelijk zijn

Zal Noord-Korea daadwerkelijk raketten afvuren op Zuid-Korea en (het vasteland van) de VS? Nee, zegt vrijwel elke kenner. De ervaren TIME-journalist Mark Thompson zegt dat een grote aanval van Noord-Korea ‘zelfmoord’ zou zijn en dat het land dat zelf ook weet:

“The Americans and South Koreans know this, and have certainly made it clear to China, North Korea’s closest ally. It’s a safe bet North Korea knows it too. The only question now is whether Kim believes it.”

Op dit moment is de kans daarom groot dat er meer geblaft wordt dan gebeten, zegt ook Snyder. Hij is juist bang voor wat er onaangekondigd gebeurt, zoals de laatste twee keer dat er Zuid-Koreanen stierven door toedoen van het Noorden. Omdat de taal nu zo scherp is, is de kans aanwezig dat een misrekening van Noord óf Zuid de lont in het kruitvat blijkt te zijn.

“The primary danger is related to the potential for miscalculation between the two sides. And in this kind of atmosphere of tensions, that miscalculation could have deadly consequences.”

Daarom, schreef onze Aziëredacteur Floris van Straaten medio maart in NRC, is het de vraag of Kim Jong-un net zo goed als zijn vader Kim Jong-il en zijn grootvader Kim Il-sung weet hoe ver hij kan gaan met het tarten van zijn vijanden. Of overspeelt hij zijn hand binnenkort?