Academisch discours, harde werkelijkheid

‘Very ernstig people’; zo heet het blog dat de invloedrijke Amerikaanse econoom Paul Krugman wijdt aan het feit dat de Nederlandse politiek totaal ongevoelig lijkt voor de mening van economen. Hij refereert hier aan een stuk over hoogleraar Bas Jacobs en directeur Coen Teulings van het Centraal Planbureau. Krugman ziet hier twee zielsverwanten.

De inzet van de economische discussie in Nederland is in wezen het begrotingsbeleid voor 2014. Over 2013 is vrijwel iedereen het inmiddels eens dat het ten koste van alles streven naar een begrotingstekort van 3 procent contraproductief is. Zelfs Brussel geeft er inmiddels zijn zegen aan. Maar 2014 komt snel naderbij, en niet veel wijst erop dat de parameters voor de discussie veel zullen veranderen.

Zelfs het IMF leunt nu, in de zogenoemde ‘artikel IV consultatie’ voor Nederland twee weken geleden, naar rekkelijkheid in 2014. Maar wel op één belangrijke voorwaarde, die niet breed is geciteerd: dat de financiële markten zich daar in kunnen vinden. Ogenschijnlijk zit dat wel goed. Een van de belangrijkste spelers daar, de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs, publiceerde vorige week een onderzoek waaruit bleek dat een begrotingssanering een optimaal punt heeft. Dat punt ligt, afhankelijk van land en omstandigheden, ergens rond de 1,5 procent per jaar, waarboven een sanering zichzelf tegenwerkt. Meer saneren gaat dan ten koste van de begroting zelf.

Met zo veel voors en zo weinig tegens (zelfs oud-VVD-coryfeeën Bolkestein en Wiegel vinden extra bezuinigen nu verkeerd) lijkt de politiek nu eindelijk rijp voor Krugmans oproep om eens wat meer te luisteren naar de economen die het met hem eens zijn. Dus wat kan er nog roet in het eten gooien? Antwoord: onze reputatie.

Het lijkt nog niet veel economen te zijn opgevallen, maar sinds de Cyprus-crisis is de spread, het renteverschil, tussen Nederland en Duitsland fors opgelopen. Vanmorgen bedroeg het 0,48 procentpunt. Dat is niet meer voorgekomen sinds de Europese Centrale Bank in juli zei „er alles aan te doen” de eurocrisis te bezweren – en de rust op de financiële markten terugkeerde. Half januari stond de spread nog zeer laag, op 0,12 procentpunt.

Dat hij sindsdien sterk is opgelopen onderstreept dat Den Haag niet alleen een macro-economisch experiment uitvoert met alle interessante academische discussies van dien, maar ook te maken heeft met andere zaken – zoals het management van de staatsschuld. En die moet worden gefinancierd op de internationale financiële markt.

Vandaar dat het IMF ook zijn zegen gaf aan rekkelijkheid voor 2014 op voorwaarde dat die financiële markt daar goed op reageert. Het is cruciaal dat men daar Nederland bij het Duitse kamp blijft rekenen. Als de twijfel toeslaat en de spread dus te hoog oploopt? Dan slaat in Den Haag de paniek toe – en terecht. Net als in april vorig jaar, toen de spread opliep tot 0,76 procentpunt. Binnen drie dagen was er een buitengewoon streng begrotingsakkoord. En dus luidt, net als toen, de vraag: zijn we veilig genoeg om Krugmans discussie te kunnen voeren?

De redacteuren Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze wisselcolumn over economische ontwikkelingen.