Niet langer de boksbal van de journalistiek

Wouter Bax is sinds een jaar hoofdredacteur bij Nederlands best bezochte nieuwssite NU.nl. Hij wil meer eigen nieuws brengen. „In Den Haag bestaat nu de uitdrukking: een nu-punt-enelletje doen.”

Wouter Bax: „Syrië klikt slechter dan Sylvie, maar wij voelen ook journalistieke verantwoordelijkheid.” Foto Roger Cremers

Meer waan van de dag dan dit bestaat niet. Aan de muur van het hoofdkantoor van NU.nl hangt een meterbreed plasmascherm, waarin groene blokken elke seconde van grootte veranderen. Elk blok staat voor een ander onderwerp waar op dat moment Nederlanders op sociale media over schrijven. Een blok ‘Onderwijs’, dan een blok ‘Syrië’. Ernaast een teller van het aantal actuele bezoekers van de site: op deze donderdagochtend zo ‘n dertigduizend.

Hoofdredacteur Wouter Bax (1969) loopt enthousiast door zijn kantoor in het Amsterdamse Slotervaart. Een stuk of vijftig jonge mensen –redacteuren, technici en productontwikkelaars- werken naast elkaar aan lange witte tafels. Bax vertelt gedreven, de glimlach verdwijnt niet van zijn gezicht.

U bent nu een jaar hoofdredacteur bij NU.nl. Wat is er veranderd sinds uw aantreden?

„We zijn onszelf meer gaan profileren. In september zijn we de samenwerking gestopt met vijf columnisten. Niet omdat het slechte columnisten waren, maar omdat onze bezoeker daar niet voor kwam. Ze waren aangenomen met het idee van: dat doen de grote kranten en wij willen ook serieus genomen worden. Terwijl we juist moeten uitgaan van onze eigen kracht. NU.nl is een koele feitenbrenger. Een andere verandering is dat we meer eigen nieuws willen maken: dat is nu dertig procent.”

Hoe gaat u dat doen?

„We hebben twee politiek redacteuren in Den Haag en op de redactie een aantal economisch redacteuren. Wij willen dat zij een eigen netwerk opbouwen zodat bronnen sneller naar hun toestappen. In Den Haag bestaat nu de uitdrukking ‘een nu-punt-enelletje doen’. Als een politicus wil aftreden, meldt die zich bij ons en wij tikken dat dan feitelijk en ongekleurd op. De politicus gaat ermee aan de haal op sociale media, en kiest zelf of hij naar radio en tv gaat.”

Vroeger ging je naar het ANP.

„Dat klopt, maar nu zijn wij de binnenbocht. Ik heb sinds mijn aantreden actief in Den Haag en in het bedrijfsleven gelobbyd. Inmiddels is daar het kwartje gevallen wat voor slinger wij aan nieuws kunnen geven. Maar ANP heeft nog altijd veel meer redacteuren in Den Haag dan wij, een stuk of zes.”

Hoe ging het er vóór u aan toe bij NU.nl?

„Er was te weinig zelfvertrouwen onder de webredacteuren. Zij voelden zich niet serieus genomen tussen de krantenjournalisten met gevestigde posities. Nu treden wij met meer bravoure naar buiten door met politici te spreken, naar media-evenementen te gaan en te laten zien dat wij bovenop de nieuwsverslaggeving zitten.”

Voelt u zich opgenomen in het media-establishment?

„Ik vind de sfeer nu hartelijk. Maar in het begin vond ik mediadebatten met de hoofdredacteuren van de landelijke kranten best wel corvee. Ik krijg veel mailtjes waarin staat: ‘Geachte heer Bax, graag nodigen wij u uit voor een debat over de teloorgang van kwaliteitsjournalistiek. Wilt u zich opstellen als boksbal?’”

Je zou ook kunnen stellen: u bent de bokser.

„We worden vereenzelvigd met het vluchtige. Terwijl wij binnen onze niche hoogwaardige journalistiek toepassen. Op het moment dat partijen claimen dat ‘als mijn titel omvalt er geen kwaliteitsjournalistiek meer is’, dan ben je heel snel uitgepraat. Het ontbrak aan generositeit van media onderling om te zeggen: wij doen dit, andere media doen dat. Kranten richten zich nu weer op eigen niche.”

In de discussie over slow journalism wordt uw medium als negatief uiterste genoemd.

„Het helpt alleen maar om ons te profileren. Ik denk niet dat langere stukken per se meer verdieping betekenen. De volgende dag wordt de vis ermee verpakt. Ik denk dat je dezelfde verdieping van slow journalism krijgt met een nieuwe vorm van verhalen vertellen: met minder tekst maar met video en graphics erbij.”

Maar de sappige nieuwtjes zijn populair op uw medium.

„Een van mijn eerste journalistieke inzichten kreeg ik na het zien van een spotprent over de oorlog in Joegoslavië. Op de tekening rolt een bal voorbij een loopgraaf. Kritiek was: daar is het oorlog en hier gaat onze aandacht naar voetbal. Ik ben het daar niet mee eens. Je onderschat de lezer als je denkt dat interesse in het ene onderwerp het andere onderwerp uitsluit, wat Rob Wijnberg van nieuwe webkrant De Correspondent beweert.”

NU.nl is de grootste nieuwssite. Dit brengt verantwoordelijkheid met zich mee. Hoe vult u dit in?

„Door heel bewust een redactie te zijn. Niet alleen over de dingen berichten die we leuk vinden, maar ook berichten over Syrië. Syrië klikt slechter dan Sylvie en Rafael. Maar wij voelen ook een journalistieke verantwoordelijkheid voor het berichten over andere thema’s.”

Zijn uw adverteerders daar blij mee? Er werd gesuggereerd dat uw voorganger, Laurens Verhagen, in 2011 vertrok wegens een geschil met Sanoma over redactionele onafhankelijkheid.

„Ik weet niet precies wat daar is gebeurd maar ik betwijfel of het daarover ging. Ik voel nooit enige druk over wat ik moet schrijven. We kunnen ook over minder populaire thema’s schrijven omdat het aantal kliks altijd hoog is. Daarnaast identificeren de adverteerders zich met onze betrouwbaarheid en onafhankelijkheid.”

Toch was er in 2012 ophef over de omgang met de gebruikersgegevens van jullie mobiele app.

„Het is onjuist dat wij de adressen en namen van gebruikers aan adverteerders meegaven of hebben opgeslagen. Wel kon hun locatie worden getraceerd. Afgezien daarvan slaan wij geen informatie van bezoekers op.”

Over bezoekers gesproken, het aantal bezoeken aan jullie website stijgt niet meer.

„Het klopt dat dit gestabiliseerd is op 340 tot 400 miljoen pageviews per maand. Maar onze groei zit nu voornamelijk in mobiel en tablet, samen daarmee komen wij op 950 miljoen pageviews. Wij richten onze innovatie daarop: slideshows voor tablets, headlines voor smartphones. We kijken naar ontwikkelingen als de Googlebril of connected television. Dat stelt nu nog geen moer voor maar dat gaat het wel doen, en daar willen wij op inspelen.”

Beïnvloedt die stabilisering de advertentie-inkomsten?

„We merken enige terughoudendheid van adverteerders door de crisis, maar de inkomsten zijn niet gedaald. Die komen nog steeds voor honderd procent uit advertenties. Er is een gezonde groei met dubbele cijfers.”

Wat gaat er minder goed bij jullie?

„Soms lig ik wakker van de vraag of we genoeg konijnen uit de hoed toveren dit jaar. Innoveren we wel genoeg? Ook moeten we cool blijven voor de jonge doelgroep nu we tot het establishment toetreden.”

En wat doet u zelf niet goed?

„Ik heb dit jaar veel tijd besteed aan contact leggen met bedrijven en bronnen. Het echte meedraaien met de redactie is net begonnen, daar wil ik mij nu op richten.”

Hoe probeert NU.nl de huidige positie te handhaven?

„Als je alleen naar het publiek zou luisteren, hoefde je alleen te letten op de koppen waarop ze klikken. Dat noemen wij hier ‘tieten, schieten en helikopters’. Dan gaan de bezoekcijfers even flink omhoog. Maar dat houdt niet stand en is journalistiek onverantwoord. Wij willen compleet zijn, als iets er in onze ogen toe doet dan plaatsen wij dat. Hierbij speelt een journalistiek inzicht dat ik in mijn tijd bij Trouw opdeed: verklaar nooit een onderwerp tot taboe. Kies wel zelf wat je ermee doet. Soms blijkt klein nieuws geschiedenis te worden.”