Merkel zei hetzelfde als Jeroen Dijsselbloem

Dat burgers in andere landen van Europa met wantrouwen kijken naar het ‘hegemonistisch’ optreden van Duitsland in de eurocrisis, daarvan werd de Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) donderdag wel een beetje moe. „Als de kracht van Duitsland een probleem is voor de EU, dan helpt maar één ding: dat onze partners ook sterk worden. Of is dat ook weer belerend?”

Vaststaat dat de Duitse bondskanselier Angela Merkel (CDU) in de Europese Unie mythische proporties aanneemt. In eigen land gebruikt zij haar strenge internationale imago voor haar permanente herverkiezingscampagne. Maar aan het redden van Cyprus, dat vanuit Berlijn bekeken bestaat uit twee grote banken vol zwart geld uit Rusland, viel weinig eer te behalen. Dus dat liet zij publicitair over aan haar secondant, minister Wolfgang Schaüble (CDU).

Zelf bekeek zij maandag in Beieren een „meergeneratiewoning” in haar strijd tegen de vergrijzing. Nou vooruit, een persverklaring kon er af. Kort maar veelzeggend. Niet eens omdat ze letterlijk dezelfde tekst uitsprak die later de Nederlandse voorzitter van de Eurogroep, minister Jeroen Dijsselbloem (Financien, PvdA) in de problemen zou brengen. „We willen niet dat belastingbetalers banken redden, maar dat banken zichzelf redden.”

Cruciaal was een andere zin. Merkel stelde in weerwil van de mythe dat zij dat hele Cyprus wil dumpen, dat het land op de solidariteit kan blijven rekenen van de Europese landen als het zelf een eind maakt aan de opgeblazen financiële sector. En toen zei ze: „Dat is het wezen van onze Europese reddingspolitiek, onze Europese politiek van het bij elkaar houden: aan de ene kant verplichtingen, zodat scheefgroei zich in de toekomst niet herhaalt, en aan de andere kant solidariteit.”

Merkel heeft dat vaker gezegd, net als de minister van Buitenlandse Zaken, Guido Westerwelle (FDP): Duitsland is ervan overtuigd dat alleen een intacte Unie, een krachtige Unie is. Een commentaar vergeleek die visie van de Duitse regering op de EU met de song Hotel California van The Eagles: „You can check out any time you like, but you can never leave.”

De Nederlandse minister Dijsselbloem werd in de (min of meer progressieve) Süddeutsche Zeitung de mantel uitgeveegd. Dijsselbloem had in een interview met de Financial Times gesproken over de vraag in hoeverre Cyprus diende als ‘template’, blauwdruk, voor andere lidstaten die in de problemen komen. In Frankfurt kelderde ogenblikkelijk de DAX. Op tv verschenen verschrikte verslaggevers met onder in beeld de tekst: „Dijsselbloem- schock”. Dat de Nederlander vervolgens ontkende over een blauwdruk te zijn begonnen en zei het woord ‘template’ niet eens te kennen, kon bij de Süddeutsche op weinig begrip rekenen: „Een moderne politicus die het Engels niet beheerst? Begrijpt hij dan wel wat van de dollar, van de euro, of überhaupt wat van geld?” Maar de conservatieve FAZ toonde begrip. Communicatief niet handig, die Dijsselbloem, maar inhoudelijk volkomen juist.

Buiten de Europese Unie laten landen zich minder makkelijk piepelen door Berlijn. In Rusland vonden invallen plaats bij Duitse denktanks als de Konrad Adenauer Stichting en het Goethe Instituut. Niemand kon een relatie leggen met de ingreep in Cyprus die voor daar geparkeerd Russisch geld bijzonder pijnlijk was. Leden van de Bondsdag konden slechts vaststellen dat de koele relatie met Moskou hierdoor verder verslechterde.

Maar ook de relaties met Turkije kregen een knauw. De rechtbank in München maakte bekend dat er geen Turkse media worden toegelaten tot het moordproces tegen Beate Zschäpe. Zij maakte deel uit van de extreemrechtse terreurcel Nazional Sozialistische Untergrund (NSU), die in totaal acht Turken vermoordde tussen 2000 en 2006. De Turkse media waren volgens de rechtbank eenvoudig te laat. Dat leverde weer veel debatten op over Duitse arrogantie.