Hele stamboom gemaakt met opgezette meerkatten

De meerkatten zijn de meest soortenrijke groep apen in Afrika, met uiteenlopende woongebieden, gedrag en uiterlijk. Aan de hand van 92 opgezette meerkatten uit vier verschillende musea in Europa hebben wetenschappers een stamboom gemaakt van deze groep apen. Daarvoor verzamelden ze stukjes droge huid op botten of schedel van de primaten. Ook namen ze stukjes oorkraakbeen en vingertopjes. Ze publiceerden hun onderzoek in het laatste nummer van System Biology (16 maart).

Het gebruik van museummateriaal voor genetisch onderzoek (een gebied dat de naam museomics heeft gekregen) gebeurt al enkele decennia. De afgelopen jaren zijn bijvoorbeeld DNA-analyses uitgevoerd op plukjes haar van een mammoet, en van twee Tasmaanse tijgers. Dat zijn uitgestorven dieren. Hele stambomen maken van nog levende dieren op basis van museummateriaal is veel minder gedaan. De groep Britse, Duitse en Belgische onderzoekers bewijst met hun onderzoek dat het kan. Hiervoor hoeven in principe geen levende exemplaren meer te worden gevangen.

De wetenschappers onderzochten het DNA in de mitochondriën van de meerkatcellen. Ze komen tot de conclusie dat de vorming van nieuwe soorten meerkatten goed samenvalt met perioden waarin in de afgelopen tien miljoen jaar de bebossing afnam en de savanne terrein won. Met name rond 2,8 miljoen jaar geleden, toen de aarde afkoelde, zijn veel nieuwe soorten ontstaan.

De onderzoekers plaatsen sommige meerkatten op andere plekken in de stamboom dan voorheen. Zo komt de Dryasaap in de groep van de groene meerkatten, en niet in die van de Dianameerkat, waar hij voorheen stond.

Marcel aan de Brugh