Dood 24 patiënten bleef zonder financiële en juridische gevolgen

Een dramatisch verlopen onderzoek naar de werking van probiotica stelt wetenschappers nog steeds voor een raadsel. Bij het onderzoek, uitgevoerd tussen 2004 en 2007, overleden onverwacht 24 patiënten die deze ‘goedaardige bacteriën’ hadden gekregen, terwijl daarvan juist een heilzaam effect werd verwacht.

Claims en klachten van nabestaanden van patiënten die overleden bij onderzoek naar de werking van probiotica, blijken vrijwel zonder resultaat te zijn gebleven. Woordvoerders van het Openbaar Ministerie noemen de gang van zaken “niet fraai” en “schandalig”.

De schaarse klachten van patiënten of nabestaanden die er waren, blijken stiefmoederlijk te zijn behandeld. Zes nabestaanden dienden een claim in bij de verzekeraars van de ziekenhuizen. Vijf claims werden afgewezen. Eén patiënt deed aangifte, maar die kwam nooit bij justitie terecht. De politie onderzoekt hoe het heeft kunnen gebeuren. Een andere aangifte, van een wetenschapper, werd geseponeerd.

Het onderzoek stelt wetenschappers nog steeds voor een raadsel. Bij het onderzoek, tussen 2004 en 2007, overleden onverwacht 24 patiënten die deze ‘goedaardige bacteriën’ hadden gekregen, terwijl juist een heilzaam effect werd verwacht. Hoewel de inspectie concludeerde dat ernstige fouten waren gemaakt, leidde het onderzoek niet tot rechtszaken of een groot aantal schadeclaims.

UMCU wil geen vragen over onderzoek beantwoorden

Vijf jaar na publicatie van de resultaten is nog steeds niet duidelijk hoe de probiotica schadelijk konden zijn voor de patiënten, die leden aan acute alvleesklierontsteking. Het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMCU), van waaruit de studie geleid werd, wil geen inhoudelijke vragen hierover beantwoorden. Uit intern mailverkeer blijkt dat het ziekenhuis de toenmalige onderzoekers, die nu elders werken, ook afraadt mediavragen te beantwoorden met het argument dat er “geen nieuwe ontwikkelingen” zijn.

Directeur Pieter Pekelharing van Winclove, het bedrijf dat de probiotica voor het onderzoek leverde, vindt de “opgelegde radiostilte” door het UMCU “schandalig”. Hij noemt het “doodzonde dat niet tot op de bodem is uitgezocht welke schade de bacteriën hebben aangericht”. De onderste steen moet boven komen, vindt hij:

“Ik vind dat we dat moreel verplicht zijn naar de mensen die hierbij zijn overleden. Ook voor de wetenschap is het een blamage als er niet meer duidelijkheid komt.”

Lees in NRC Weekend het achtergrondverhaal ‘Hoe de dood van 24 patiënten zonder gevolgen bleef’ (ook via onze digitale editie).