De strijd van mei 1940

Die 5 dagen in mei (deel 1 van 5)Ned. 2, 23.15 - 00.15 uur

Het begin van de Tweede Wereldoorlog in Nederland, de Duitse inval van 10 tot 15 mei 1940, is relatief weinig beschreven. Historici keken liever naar de bezetting die volgde. De pogingen om het Duitse leger tegen te houden waren te kort en te weinig heroïsch. Het onervaren en slecht toegeruste Nederlandse leger werd eenvoudig onder de voet gelopen, dat is het gangbare beeld.

Een ambitieus documentaireproject van VPRO en NTR vraagt niet alleen aandacht voor de inval, maar lijkt ook te willen pleiten voor eerherstel: er werd wel degelijk fel verzet geboden in die vijf dagen in mei. Veteranen vertellen over de gevechtshandelingen in vijf regio’s: Limburg (1 april, regie Hans Heijnen), de Grebbeberg (8 april, Hans Pool), Friesland (15 april, Thom Verheul), Den Haag (22 april, Tonko Dop) en Rotterdam (6 mei, Heddy Honigmann).

Wie vanavond zonder voorkennis begint aan deel 1, maakt een valse start. De boodschap dat Limburgers opeens in oorlog waren met vrienden uit hetzelfde voetbalelftal wordt wel erg uitgesmeerd. Het onklaar maken van de bruggen over de Maas heeft de Duitse opmars ook nauwelijks vertraagd.

Deel 2, over de Slag om de Grebbeberg, was een veel betere introductie van de reeks geweest. Hier zijn de getuigenverklaringen werkelijk indrukwekkend, en blijkt er verrassend veel archiefmateriaal gevonden. Wat vooral duidelijk wordt, is de chaos en ontreddering: loopgraven waar geen officier zich liet zien, afwezige verbindingen en instructies, soldaten die schoten op alles wat bewoog, zelfs op leeuwen uit Ouwehands Dierenpark.

Het was allemaal de „grootste onzin”, zegt een van de veteranen. „We hadden ons beter meteen kunnen overgeven.” Roem was er niet voor hun verzet, alleen de herdenking hebben ze nog. Goed dat dit project hen nog een keer laat spreken.