Column

Blunders De Dijss zijn juist een zegen

Ik heb niks tegen de snelle jongens op de financiële markten. Zij doen nuttig werk dat te weinig wordt begrepen. Maar de gedweeë volgzaamheid die Europese en Nederlandse politici deze week etaleerden nadat Jeroen Dijsselbloem zijn vermeende blunder beging, was tenenkrommend. De financiële markten zijn boos! Er is onrust! De koersen dalen! Een blogger van de Financial Times eist dat Dijsselbloem opstapt! Bibber.

Een betere reactie was geweest: nou, én? Met die koersdalingen viel het reuze mee. Zeker als je bedenkt dat ‘koersen’ bij het minste of geringste dalen. Je moet pas onder de indruk zijn als de koersen drie dagen achter elkaar met zijn allen met meer dan 5 procent dalen. Want die financiële jongens hebben de neiging zich te gedragen als hysterische wijven (sorry, dames).

„Dijsselbloem, do remember that careless talk costs lives,” schreef een hystericus op de site van Financial Times. Dijsselblowing it, schreef The Wall Street Journal. En zo ging het nog even door. Dieselboom. Dijsselbourde (Dijsselblunder in het Frans). Dijsseloen. Dijsselbom. Dijsselblooper.

Al vijf jaar wordt de financiële sector gepamperd, ontzien, gered, voorzien van goedkoop geld, en als dan één minister suggereert dat ze misschien wellicht ook mee kunnen betalen, gaan ze een partijtje lopen jammeren. Lieve jongens, dat noemen we de vrije markt. Daar zijn jullie van – of voor, toch?

Dijsselbloems boodschap dat belastingbetalers niet alle verliezen meer zouden nemen als er banken in Europa failliet gaan, leverde een even grote golf aan steunbetuigingen op. Van de gewone man. Eindelijk komt er eens iemand op voor de belastingbetaler! Iemand die de financiële markten eens goed de waarheid zegt.

Na een paar dagen van ophef was de consensus: hij heeft gelijk. Maar hij had het niet zo ontzettend hardop moeten zeggen, en hij had evenmin mogen toestaan dat in eerste instantie Cyprioten met minder dan een ton belastinggeld ook een heffing opgelegd kregen door Europa. Wie gelooft er nu nog in het depositogarantiestelsel dat spaargeld tot 100.000 euro verzekert? Voor je het weet heb je een bankrun in Italië of Spanje.

Ik zie het anders. Volgens mij had Dijsselbloem niet alleen gelijk – het is zelfs uitstekend dat hij het heeft gezegd. De onrust die hij veroorzaakte, ook bij spaarders met minder dan een ton, is juist goed. Sterker nog, het is precies wat de eurozone nu nodig heeft.

De banken in Europa zijn nog steeds niet veilig. En dat worden ze ook niet met behulp van de politici of centrale banken, die toezicht op ze houden. Ze verbergen nog honderden miljoenen euro’s aan verliezen. Onze eigen centrale bankier Klaas Knot zei het deze week nog maar eens in Het Financieele Dagblad: „Ten eerste moet er transparantie komen over verliezen in de bancaire sector. En ten tweede moeten banken hun verliesgevende activa afwikkelen.”

Hoe worden die verliezen transparant? Landen zullen ze niet zelf melden. Banken redden is geen populaire bezigheid voor politici, zeker niet als ze ook nog hard moeten bezuinigen. En kennelijk zijn of wanen centrale bankiers zich ook machteloos, gezien de vele keren dat Klaas Knot deze analyse al heeft verkondigd zonder dat er maatregelen op volgden.

Discipline zal dus moeten komen van de markt, van spaarders en investeerders. Het is heel goed dat zij nadenken over de bank waar ze hun geld stallen. Ja mensen, banken kunnen failliet gaan en dan is niet automatisch al je geld veilig. Laat de markt zijn heilzame werk doen, en de rotte appels eruit werken.

Europa werkt aan een bankenunie, waarin landen gezamenlijk garant staan voor de banken en voor spaargeld. Ieder land zal proberen daarin zijn probleembanken te proppen zonder die zelf eerst goed schoon te vegen. Dan zijn de verliezen voor het eurocollectief. Is het dus erg als door de uitspraken van Dijsselbloem een Spaanse bank omvalt? Nee. Dan is het een probleem van Spanje dat om hulp vraagt aan de rest van Europa. En kan de rest van Europa afdwingen dat de bank met harde hand gesaneerd wordt. Dat lukt nooit als die bankenunie er eenmaal is.

Die blunders van De Dijss, ik vind ze dus een zegen. Ook als de eurozone hem ergens in de komende maanden laat vallen, heeft hij een zaadje twijfel geplant dat Europa hard nodig heeft.

Marike Stellinga schrijft op deze plek elke zaterdag over politiek en economie