Waarheen met dat miljoen?

Bedrijven en rijke particulieren zullen na de ontmanteling van Cyprus op zoek moeten naar een nieuw belastingparadijs. Luxemburg, Letland en Malta worden genoemd als mogelijke opvolger. En Nederland.

Illustratie Roel Venderbosch

en

Vergelijk ons niet met Cyprus. Onze financiële sector zit deugdelijk in elkaar. Bij ons zit geen Russisch zwart geld. Wij worden echt niet het nieuwe belastingparadijs van Europa.

Opvallend veel prominenten van kleine Europese landen vestigden deze week de aandacht op zich door afstand te nemen van Cyprus. De Luxemburgse minister Jean Asselborn (Buitenlandse Zaken) was bijvoorbeeld woedend op Duitsland, de architect van het Europese akkoord waarin Cyprus gedwongen werd om zijn bankensector te saneren. „Duitsland heeft niet het recht om te bepalen wat voor businessmodel andere EU-landen moeten hebben”, zei hij.

De directeur van de centrale bank van Malta noemde elke vergelijking tussen zijn eiland en Cyprus „misleidend”. En de premier van Letland – dat volgend jaar wil toetreden tot de euro – zei te hopen dat er niet opeens aanvullende eisen komen omdat zijn land met Cyprus vergeleken wordt.

Vanwaar die angst? Luxemburg, Letland en Malta worden genoemd als opvolger van Cyprus als hét belastingparadijs van Europa. Als toevluchtsoord voor de bedrijven en spaarders die speciaal naar Cyprus kwamen voor de lage belastingtarieven, andere gunstige fiscale regelingen en de hoge mate van privacy. Deze landen trekken graag buitenlands geld aan, maar nu ze op één hoop worden gegooid met Cyprus, vrezen ze voor reputatieschade.

De afgelopen weken is gebleken dat Cyprus niet alleen een zonnig vakantieoord is met een te grote financiële sector, maar ook dat het eiland een sleutelrol vervult in de zoektocht van grote internationale bedrijven naar zo laag mogelijke belastingen.

Er is groeiende kritiek op deze belastingontwijking: door het belastingshoppen lopen de landen waar de productie plaatsvindt inkomsten mis. Bovendien is de grote toestroom van buitenlands geld Cyprus bijna fataal geworden. De banken werden roekeloos met leningen. Toen dat geld niet terugkwam, bleek de staat veel te klein om de banken te helpen.

Cyprus was ook een van de beste plekken om zwart geld wit te wassen. Een wapenhandelaar die met een koffer vol geld naar de bank ging, kreeg geen vragen. Het werd geaccepteerd en doorgesluisd naar Zwitserland of Duitsland. Alles kon.

Hier wil de EU een einde aan maken. Onderdeel van de redding zijn verhogingen van de vennootschaps- en van de vermogenswinstbelasting. Ook gaat de Europese belastingwaakhond Moneyval de banken dwingen hun klanten door te lichten. Zo moet belastingparadijs Cyprus ontmanteld worden.

Maar na Cyprus blijven er nog vele over. Elk met zijn eigen specialiteit. Zo zijn de Kaaimaneilanden geliefd bij hedgefondsen, heeft Zwitserland nog altijd het sterkste bankgeheim ter wereld en staan er in de Amerikaanse stad Delaware 285.000 bedrijven geregistreerd op één adres.

Voor bedrijven en vermogende particulieren is het nu zoeken naar het ‘nieuwe Cyprus’. „Bedrijven in Cyprus zijn zich aan het oriënteren”, zegt Arjo van Eijsden, belastingadviseur bij Ernst & Young. „Als je kijkt welke landen vergelijkbare zaken bieden als Cyprus kom je al snel uit op Nederland en Luxemburg. Beide landen kennen een gunstig fiscaal regime voor houdstervennootschappen en financieringsmaatschappijen. Als bedrijfsonderdelen rente aan een financieringsmaatschappij betalen, is dat in de meeste landen aftrekbaar, dus dat is dubbel voordeel.”

Van Eijsden is er niet helemaal gerust op. „Ik denk dat Nederland goed moet kijken naar het geld dat vanuit Cyprus komt. Er zijn daar veel rijke Russen die niet bekend willen worden. De structuur van hun bedrijven is vaak zo dat het onduidelijk is wie er uiteindelijk achter zit. Het is mooi als er bedrijvigheid naar Nederland komt, maar het moeten geen bedrijven zijn waar een luchtje aan zit.”

Buitenlandse bedrijven die zich in Nederland vestigen kunnen bij de belastingdienst een ruling aanvragen. Dit is een afspraak over een fiscale regeling à la carte. Maar een ruling is vrijwillig. Van Eijsden: „Er is ook een type bedrijven dat niet bij de Belastingdienst langsgaat.”

Wat kan Nederland doen om te voorkomen dat het zwart geld uit Cyprus binnenkrijgt? „De Belastingdienst kan meer controles uitvoeren op bedrijven die uit Cyprus komen. Maar je moet oppassen met het naar buiten brengen van negatieve signalen, want dan kun je het vestigingsklimaat aantasten. Je moet niet de goede bedrijven weghouden.”

Een van de belastingvoordelen die Cyprus zo bijzonder maakte blijft voorlopig bestaan. „Cyprus is hét land waarlangs investeerders van buiten de EU zonder ingewikkelde planning en zonder al te veel aandacht dividenden naar huis kunnen sluizen”, zegt een anonieme belastingspecialist. „Er is geen tweede Cyprus.” De bron moet anoniem blijven vanwege de gevoeligheid van de materie. Cyprus is een van de weinige landen die geen zogeheten bronbelasting op winstuitkeringen naar niet-EU-landen heffen, zegt hij.

Het is onzeker of de route even populair blijft als voorheen. Behalve angst voor reputatieschade anticiperen bedrijven erop dat Cyprus alsnog de euro uitmoet. Als Cyprus het pond herinvoert, en bepaalde vorderingen ineens in ponden zijn in plaats van euro’s, zullen die door inflatie minder waard worden. „Hoewel de kans op een exit niet zo groot is, moeten bedrijven nú inschatten wat er gaat gebeuren en Cyprus verlaten voor het land uit de euro stapt”, zegt de expert. „Ze kunnen niet wachten tot de euro’s ponden zijn geworden.”