Mauritshuis in Tokio het drukst bezocht

Voor Vermeer, Frans Hals en Rembrandt gingen vorig jaar dagelijks meer dan 10.000 mensen naar het Tokyo Metropolitan Art Museum. Masterpieces from the Mauritshuis werd daarmee in 2012 de beste bezochte tentoonstelling ter wereld.

Jan Brueghel de Oudere, Wan-Li vaas met bloemen (ca. 1610-1615)

Nog voor een verdenking is opgekomen, wil de directeur van het Mauritshuis – dat dit jaar wegens verbouwing gesloten is – er een wegnemen: Vermeers Meisje met de parel is geen moment in gevaar gekomen door drommen Japanners die haar de afgelopen maanden hebben bekeken. Emilie Gordenker: „We hebben contractueel afspraken laten vastleggen over klimaat en veiligheid, opdat de schilderijen goed bewaard blijven.”

Het betekende dat het Tokyo Metropolitan Art Museum niet ongelimiteerde aantallen mensen binnen mocht laten, zeker niet op hetzelfde moment. Toch werd Meesterwerken uit het Mauritshuis de best bekeken tentoonstelling ter wereld van 2012, werd gisteren bekend. The Art Newspaper rekende uit dat de expositie 10.573 betalende bezoekers per dag trok. Naar de nummer twee, een expositie over kunst uit het Amazonegebied, kwamen dagelijks minder dan 8.000 kijken. En in het Centro Cultural Banco do Brasil in Rio de Janeiro was de toegang gratis.

Is Gordenker niet blij? „Natuurlijk wel. Dit is prachtig. De verbouwing van het museum biedt een geweldige kans om met enkele van onze topwerken het Mauritshuis een grotere naamsbekendheid in de wereld te geven.”

Niet voor niets staat de naam van het museum in de titel van de tentoonstelling. En op posters in Japan en Amerika, waar de expositie nu is, staan niet kunstenaarsnamen als Vermeer of Rembrandt in grote letters, maar de naam van het museum. Gordenker: „Grote meesters trekken mensen. Maar vergeet niet dat tachtig tot negentig procent van de buitenlandse bezoekers Amsterdam niet verlaten. Daar is dus nog veel werk te verrichten.”

Onder de 48 topwerken uit het Mauritshuis zijn schilderijen van onder anderen Rembrandt van Rijn, Frans Hals en Anthonie van Dyck. Het geld dat met de reizende expositie wordt verdiend, gaat naar de verbouwing. Gordenker wil niet vertellen hoeveel het museum precies heeft verdiend aan de tentoonstelling in Tokio, maar ze bevestigt dat die opbrengsten aanzienlijk hoger liggen dan de entreegelden die het museum misloopt door de tijdelijke sluiting.

Het mediaconcern Asahi Shimbun, dat de tentoonstelling organiseert, heeft ook geld verdiend met een als Meisje met de parel verklede Nijntje. Van de knuffel gingen er 30.000 over de toonbank.

Lang niet alle topwerken van het Mauritshuis zijn op reis. Zo hangen Rembrandts De anatomische les, Vermeers Het gezicht op Delft en De stier van Potter tijdelijk in het Gemeentemuseum in Den Haag. Door hun komst steeg het bezoek daar met 14 procent.

Tentoonstellingen van oude meesters zijn in het Westen niet de best bezochte, zo laat de lijst van The Art Newspaper zien. In New York, Londen en Parijs toonden de best bezochte exposities werk van hedendaagse, nog levende kunstenaars, als Cindy Sherman in het MoMa (New York), David Hockney in de Royal Academy of Arts (Londen) en een installatie van Daniel Buren in het Grand Palais (Parijs). Die installatie kreeg dagelijks bijna 3.000 bezoekers meer dan de Leonardotentoonstelling in het Louvre. In de Londense National Gallery kwamen dagelijks 3.856 bezoekers naar Leonardo, waarmee het nog net de toptien best bezochte tentoonstellingen in Londen haalde en nummer 61 werd op de mondiale lijst.

En de musea? In de top veranderde er weinig. Tate Modern ging een plaatsje omhoog, van vijf naar vier. En door de opening van een nieuwe vleugel met Islamitische kunst kreeg het Louvre nog eens bijna een miljoen bezoekers extra, wat de positie van dit museum als de best bezochte ter wereld nog eens bevestigde, met 9,6 miljoen jaarlijkse bezoekers. Met 6,1 miljoen staat het Metropolitan Museum of Art in New York op de tweede plaats. Het eerste Nederlandse museum, het Van Gogh uit Amsterdam, is dertigste, met bijna 1,5 miljoen bezoekers per jaar. Het Rijksmuseum kwam met 965.000 bezoekers op de 66ste plaats, iets onder het Guggenheim in Bilbao.