IJzige stilte na verkiezingen in Kenia

Na de verkiezingszege van Uhuru Kenyatta staan de partijen in slagorde tegenover elkaar. De Hoge Raad bepaalt morgen of de uitslag geldig is.

Aanhangers van Raila Odinga voor het Hooggerechtshof in Nairobi. Zij vechten de uitkomst van de presidentsverkiezingen aan. Foto AP

Een oorverdovende stilte is over Kenia neergedaald na de omstreden presidentsverkiezingen twee weken geleden. Er brak geen geweld uit, maar de overwinning van Uhuru Kenyatta is door zijn rivaal Raila Odinga bij de Hoge Raad aangevochten. Die rechtbank doet morgen uitspraak.

De partijcoalities van Odinga en Kenyatta staan in slagorde tegenover elkaar. De politie verbiedt openbare bijeenkomsten nadat Odinga in kustprovincies tienduizenden aanhangers op de been bracht. Overal valt de aanwezigheid van extra veiligheidstroepen op. Kranten, radio en televisie doen oproepen tot kalmte en journalisten betrachten zelfcensuur door uitspraken van politici of activisten die als opruiend kunnen worden gezien niet te melden.

De eveneens omstreden verkiezingen van eind 2007 leidden tot een explosie van etnisch geweld, waarbij officieel 1.300 mensen om het leven kwamen maar waarschijnlijk veel meer. Alle Keniase media deden daar destijds verslag van en droegen volgens critici daardoor bij aan het geweld. Nu bevorderen de media door hun terughoudende berichtgeving juist een ijzige kalmte, die doet denken aan de repressie onder president Daniel arap Moi (1978-2002).

De verkiezingen splitsten Kenia in tweeën. De bevolking stemde meer dan ooit op stambasis. Commentatoren merken op dat het land in twee blokken raakte opgedeeld: de Kikuyu en de Kalenjin van de winnaars Kenyatta en zijn vicepresident William Ruto enerzijds, en anderzijds de Luo ’s van Odinga en alle andere stammen. „Kenianen van beide blokken praten niet meer met elkaar, behalve dan dat ze elkaar in de sociale media uitschelden”, schreef de anticorruptiebestrijder en sociale activist John Githongo deze week.

Sinds de onafhankelijkheid vijftig jaar geleden is Kenia twee keer door een Kikuyu (Jomo Kenyatta en Mwai Kibaki) en één keer door een Kalenjin (Moi) bestuurd. Met de verkiezing van de Kikuyu Uhuru Kenyatta en de Kalenjin William Ruto beginnen andere stammen zich af te vragen of Kenia eeuwig gedomineerd gaat worden door deze twee tribale groepen. In de sociale media komt deze woede ongecensureerd naar buiten en zweren Kikuyu’s en Luo’s wraak.

Twitter en Facebook worden door aanhangers van Kenyatta ingezet om buitenlandse journalisten en westerse diplomaten te beschuldigen van imperialistische inmenging. Kenyatta en Ruto zijn beiden door het Internationaal Strafhof aangeklaagd wegens misdaden tegen de menselijkheid tijdens het verkiezingsgeweld van 2007 en 2008. Het Strafhof zou deel uitmaken van een groot westers complot tegen hen.

Ook worden prominente leden van Keniaanse burgergroepen en andere hervormers op internet in een kwaad daglicht gezet door ze stromannen van het Westen te noemen. Het creëren van zondebokken werd vooral onder Moi regelmatig gebruikt en is sinds de verkiezing van een democratische regering in 2002 niet meer voorgekomen.

Tot ergernis van Odinga gedragen Kenyatta en Ruto zich al alsof ze het land besturen, hoewel dit niet het geval is zolang de Hoge Raad geen oordeel heeft geveld. Ze hebben overleg gevoerd met de hoofden van het leger, de inlichtingendiensten en de ambtenarij en zijn begonnen met de formatie van hun kabinet. Kenyatta vliegt rond in een toestel van de luchtmacht en rijdt in een presidentiële auto.

Odinga zegt dat hij van Kenyatta heeft gewonnen en toont zich overtuigd dat de uitspraak van de rechtbank in zijn voordeel uitvalt. Hij trekt het land door.

Het is alsof de twee politieke kampen zich niets van elkaar aantrekken: beide tonen zich ervan overtuigd dat zij volgende week de macht uitoefenen in Kenia.