Berlijns museum zet Jood in de vitrine: ‘geef hem dan meteen een banaan’

In het Joods Museum in Berlijn zit voor een tentoonstelling sinds kort elke dag een paar uur een Joodse man of vrouw in de vitrine om vragen van het publiek te beantwoorden. Daar is niet iedereen even blij mee.

De Israëlische Ido Porat was de eerste Jood die zichzelf tentoonstelde in de vitrine van het museum in Berlijn vorige week. Foto AP/ Markus Schreiber

Begin deze week schreven we al over actrice Tilda Swinton, die zichzelf slapend in een vitrine tentoonstelt in New York. Het Joods Museum in Berlijn gaat echter een provocerend stapje verder. Daar zit voor een tentoonstelling elke dag een paar uur een Joodse man of vrouw in een vitrine, onder het motto: ‘kijk, ze zijn er nog in Duitsland’. Vervolgens kan het publiek vragen stellen.

Het idee is volgens museumdirecteur Tina Lüdecke simpel: veel mensen kennen gewoonweg geen Joodse mensen en zitten met vragen. Van de 82 miljoen inwoners van Duitsland zijn er minder dan tweehonderdduizend Joods. Veel mensen die geboren zijn na de Tweede Wereldoorlog, kennen geen Joden, laat staan dat ze iets van ze weten.

Ido Porat wordt omringd door bezoekers van het museum en beantwoordt hun vragen.Foto AP/ Markus SchreiberFoto AP/ Markus Schreiber

“Waarom geven we hem niet meteen een banaan?”

Deze ‘in your face’-benadering heeft voor behoorlijk wat opschudding bij Joden in de stad gezorgd. The Washington Post spreekt Stephan Kramer, een prominent figuur binnen de Joodse gemeenschap, die vindt dat het museum met de vitrine volledig de plank misslaat.

“Waarom geven ze hem niet meteen een banaan en een glas water, zetten we de verwarming hoger en laten we hem zich extra op zijn gemak voelen in zijn glazen doos.”

Toen het museum vroeg of hij wilde meedoen, heeft hij meteen gezegd niet beschikbaar te zijn. Een andere Joodse man die de krant sprak, noemde het “vernederend en helemaal niet nuttig”.

Maar het provoceren, op deze manier, is juist de bedoeling volgens het museum. Volgens de curator is het de beste manier om met de “emotionele barrières” om te gaan die dit “gevoelige onderwerp voor Joden en niet-Joden” hebben veroorzaakt.

Vitrine niet het enige dat provocerend is

De focus ligt voor veel mensen op de vitrine, maar de tentoonstelling heeft nog andere onderdelen. En ook die zijn op zijn minst uitdagend te noemen. Zo staat in een ander deel van het museum op een bordje: ‘hoe herken je een Jood?’ Aan het plafond hangen stereotiepe uiterlijke kenmerken: denk aan de keppeltjes en de zwarte hoeden. Verderop wordt er gevraagd of de Joden zich het ‘uitverkoren volk’ noemen.

Smakeloos of niet, het museum meldt in ieder geval dat de tentoonstelling een hit is. Tot september kunnen mensen er terecht.