Slank door darmflora

Maagverkleining lijkt slank te maken, doordat bacteriën in de darm veranderen. Een nieuw bewijs voor het belang van darmbacteriën.

Steeds vaker wordt bij patiënten met ernstig overgewicht met een ‘bypassoperatie’ de maaginhoud verkleind. Veel mensen vallen na zo’n operatie flink af, hebben minder lichaamsvet en minder last van suikerziekte.

Dit afslankeffect van de operatie blijkt mede te worden veroorzaakt door veranderingen in de darmflora, zegt een nieuwe studie in het medisch-wetenschappelijke tijdschrift Science Translational Medicine.

Het lijkt er zelfs op, vinden de onderzoekers, dat de crux achter het succes van de maagbypassoperatie die verandering van de darmflora is. Als dat echt zo is, zou deze ingrijpende operatie misschien overbodig worden als die darmflora op een andere manier gewijzigd kan worden. Onderzocht werd de zogeheten ‘roux-en-Y’ maag-bypass: een ingrijpende operatie waarbij de dunne darm direct op de slokdarm of een sterk verkleinde maag wordt aangesloten.

De onderzoekers, geleid door Lee Kaplan en Peter Turnbaugh van Harvard University, lieten zien dat deze ingreep bij muizen al binnen een week tot veranderingen in de bacteriesamenstelling in de darmen leidde. Vijf weken na de operatie stelde zich een nieuw evenwicht in. De verandering van de darmflora was permanent, maanden na de operatie was de microbiologie van de muizendarm nog steeds stabiel. De geopereerde muizen verloren eenderde van hun gewicht en kwamen niet of nauwelijks meer aan, ondanks dat ze flink bleven eten.

Ter controle kreeg een andere groep muizen een nepoperatie, waarbij maag en darm werden losgesneden, maar op de dezelfde manier weer aan elkaar genaaid. Deze dieren lieten een een minimale verandering in darmflora zien, en kwamen in de de weken na de operatie ook geleidelijk aan.

Om uit te vinden of dit verschil zuiver het effect was van de veranderde samenstelling van de darmbacteriën transplanteerden de onderzoekers wat poep van de twee experimentele groepen in de darmen van muizen zonder eigen darmflora. Na twee weken waren de muizen met echte bypasspoep gemiddeld 5 procent van hun lichaamsgewicht verloren en, terwijl de controlegroep niet was afgevallen.

Behalve een veranderde bacteriepopulatie vonden de onderzoekers ook een daling in de concentratie van bepaalde kleine vetzuren in de darm. Deze vetzuren worden geproduceerd door sommige bacteriestammen in de darm die voedsel verteren. Het idee is dat deze vetzuren er de oorzaak van zijn dat dikke mensen de neiging hebben om aan te komen ook al eten ze niet veel meer dan anderen. Met nieuwe bacteriën in hun darmen, is hun vertering inefficiënter.

Die suggestie wordt bevestigd door ander onderzoek, dat deze week verscheen in het tijdschrift Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. Onderzoekers, verbonden aan Cedars-Sinai-medisch centrum in Los Angeles, Californië, laten daarin zien dat mensen met overgewicht vaak een andere stofwisseling hebben: veroorzaakt door een afwijkende darmflora. Ze onderzochten de gassen in de adem van bijna 800 vrijwilligers, en ontdekten dat er bij de mensen met overgewicht vaak hogere concentraties methaan en waterstof in zaten. Die gassen zijn het product van bacteriën die ook de kleine vetzuren produceren.

Het methaan wordt volgens de onderzoekers vooral geproduceerd door de bacterie Methanobrevibacter smithii, een organisme dat iedereen in zijn darmen heeft. Bij mensen met overgewicht kan deze bacterie de overhand krijgen, waardoor er in de vorm van makkelijk opneembare vetzuren veel meer energie vrijgemaakt wordt bij de vertering. Ook de Californische onderzoekers speculeren dat een verandering in darmflora dikke mensen kan helpen af te vallen. Afgezien van de vraag of dat werkt, is ook nog de vraag hoe dat zou moeten.