Hijgend achter de verloedering aan

De verloedering keren van de Amsterdamse Wallen is een taai gevecht. In het westen van het gebied gaat het beter dan in het oosten.

De Amsterdamse Wallen, een gebied met prostitutie, gokhallen en souvenirwinkels. Foto Thomas Schlijper

Hoeveel souvenirshops passen er in een straat? Aan het Damrak en de Nieuwendijk in Amsterdam liggen er 44. In de Damstraat 12. In de Warmoesstraat 9. In die laatste straat huizen verder 2 minisupermarktjes, 3 smartshops, 2 massagesalons, 2 gokhallen en 9 seksinrichtingen – en dat is een straat van 500 meter lang, een wandeling van een paar minuten.

Het verminderen van wat ‘economisch laagwaardige’ ondernemingen heet, is een van de pijlers onder het gemeentelijke beleid voor het Wallengebied in Amsterdam. Achter deze ondernemingen gaan soms criminele organisaties schuil, en als ze niet daadwerkelijk van criminelen zijn, gaat er meestal zwart geld in om.

Uit de Voortgangsrapportage over het project 1012 – genoemd naar het postcodegebied dat het hart van Amsterdam beslaat – blijkt dat ‘het stoppen en keren van de verloedering’ een taai gevecht is. De rapportage over het jaar 2012 is vandaag naar de gemeenteraad en de raad van stadsdeel Centrum gestuurd.

Het goede nieuws is dat het totaal van dit soort kruimelwinkels in 2012 iets is afgenomen ten opzichte van 2011. Van de 149 waren er nog 140 over in de belangrijkste straten; 206 van de 216 als je naar het hele postcodegebied kijkt.

Hoe taai het gevecht is, blijkt wel als je de cijfers van 2012 afzet tegen de cijfers die de gemeente hanteerde bij het begin van het Wallenbeleid in 2009: toen waren er nog 158 ondernemingen in deze categorieën. Zo bezien loopt de verloedering op dit terrein nog voor op de gemeente.

Het beleid is veel breder dan de aanpak van laagwaardige winkeltjes. Sluiten van bordeelramen en coffeeshops hoort erbij, evenals het aankopen van panden die in handen dreigen te vallen van ‘foute’ ondernemers. Het college van burgemeester en wethouders formuleert het zo: „Bonafide eigendom is cruciaal om functies in het gebied te kunnen wijzigen en de gewenste opwaardering te bewerkstelligen.”

Op dit moment staat het gebied rond de Oude Kerk centraal in de aanpak. In de rapportage staat daarover: „In 2012 zijn 15 ramen in het St. Annenkwartier gesloten als gevolg van de vastgoedruil tussen NV Stadsgoed en twee bordeeleigenaren. In het Singelgebied zijn de laatste twee prostitutieramen gesloten in de Bergstraat. Hiermee is de zoneringsopgave in het westelijk deel van het 1012-gebied (en het 1015-gebied) afgerond. De onderhandelingen met diverse bordeeleigenaren zijn voortgezet.”

Ook dat is niet heel makkelijk. In de rapportage staat dat de gemeente de voormalige seksbioscoop Venus aan het Oudekerksplein op een veiling wilde kopen, maar dat het pand voor haar neus werd weggekaapt. „De gemeente moet zich houden aan marktconforme prijzen, anders kan er sprake zijn van staatssteun.”

De nieuwe eigenaar, staat er verder, „zal door de medewerkers van de straatgerichte aanpak worden benaderd om de nieuwe invulling zo goed mogelijk te laten aansluiten bij de visie voor het plein.” Maar het is twijfelachtig of hij daar een bakkerswinkel wil vestigen, of een kaasboertje.

Aan de positieve kant van de balans staat het upgraden van het gebied. Dan blijkt dat het postcodegebied in twee delen uiteenvalt. Aan de westzijde, met het Damrak en het Rokin als belangrijkste straten, wordt de verloedering sneller teruggedrongen dan in het Wallengebied ten oosten daarvan. Aan Damrak en Rokin wordt, met honderden miljoenen van private investeerders, in hoog tempo vastgoed ontwikkeld. Dan gaat het om winkelpanden, horeca en een in dit licht bekeken eerbiedwaardige onderneming als NRC Media die zich in 2012 aan het Rokin heeft gevestigd. De huurprijzen aan het Rokin, schrijft het college, zijn voor het eerst in jaren weer gestegen.