Franse politici willen dubbele pet niet kwijt

Franse politici stapelen graag functies op elkaar: in Parijs over Mali praten én lokaal beslissen over de tennisclub. Een slechte zaak, vindt de president.

Voor hij de vergadering opent, zoent burgemeester Daniel Fasquelle alle belangstellenden op de publieke tribune. Het is maandagavond en de gemeenteraad van Le Touquet-Paris-Plage – 5.000 inwoners, 28 raadszetels – bespreekt de begroting. De inkomsten van het kustdorp zijn flink teruggelopen, maar de burgemeester heeft grootse plannen om toeristen te trekken.

De toeschouwers op de spartaanse houten bankjes achterin de zaal, horen zijn presentatie ademloos aan. „Het zal hem wel weer lukken”, fluistert een wat oudere dame. „Hij heeft altijd de juiste contacten.” Een middelbare man met een kunstzinnige bril is sceptischer. „Die man heeft tegen het homohuwelijk gestemd, wist je dat?”

Wat het homohuwelijk met de begroting van Le Touquet te maken heeft? De dubbele pet van de burgervader. Hij is namelijk ook lid van de Assemblée Nationale, de Franse Tweede Kamer. En hij is niet de enige die meerdere gekozen functies combineert: van de 577 afgevaardigden hebben er 339 ook lokale mandaten. Ze zijn, zoals Fasquelle, ‘deputé-maire’ (Kamerlid-burgemeester) of ze hebben functies in regionale of interstedelijke bestuursgremia. Ook veel senatoren stapelen gekozen functies.

President François Hollande wil aan dit typisch Franse verschijnsel een eind maken, om belangenverstrengeling te voorkomen en de nationale democratie te verbeteren. Een wetsvoorstel moet het combineren van een parlementszetel of ministerschap met een uitvoerende lokale functie verbieden.

Maar het verzet is groot, niet het minst bij de doelgroep zelf. Het is een „absurd” voorstel, gromt Fasquelle in de riante torenkamer van het wonderlijke Anglo-Normandische gemeentehuis van Le Touquet. „Natuurlijk zijn er democratische problemen, maar die los je niet op als je die paar honderd parlementariërs hun burgemeesterschap afpakt. Zo wordt de kloof tussen kiezer en verkozene juist groter!” Fasquelle, lid van Sarkozy’s UMP, heeft een pressiegroep opgericht met de intrigerende naam ‘Vereniging van verkozenen voor de democratie’.

„Mijn twee banen vullen elkaar uitstekend aan”, zegt Fasquelle. Hij kan door het lokale werk „onafhankelijker” opereren dan een politicus die alleen gebonden zou zijn aan fractiediscipline. Le Touquet heeft bovendien helemaal geen fulltime burgemeester nodig en in Parijs hoeft hij niet van maandag tot vrijdag aanwezig te zijn om zijn werk te doen. „Zeven dagen per week voel ik me Kamerlid en over het algemeen ben zo’n drie dagen in Parijs.”

Uit onderzoek van de economische denktank Cepremap blijkt dat cumulards, zoals de parlementariërs met meerdere petten honend genoemd worden, niet minder vaak present zijn bij Kamerzittingen dan andere volksvertegenwoordigers.

Maar volgens Alexis Bachelay, een jonge afgevaardigde van Hollandes Parti Socialiste, geeft dat onderzoek een vertekend beeld. „Op dit moment vergadert de Assemblée vaak alleen op dinsdag en woensdag omdat veel leden de rest van de week elders verplichtingen hebben. Je krijgt geen sterk parlement als je in twee dagen je werk moet doen.” President De Gaulle moedigde politici in de jaren vijftig en zestig aan meerdere functies op zich te nemen „juist omdat hij meer vrijheid wilde om te regeren”, zegt Bachelay. „Maar dat is niet meer van deze tijd.”

De meerderheid van de Fransen is volgens opiniepeilingen tegen het stapelen van mandaten. Op verschillende websites kun je uitzoeken of je eigen volksvertegenwoordiger ook dubbele petten draagt. Het systeem leidt behalve tot een zwak parlement volgens Sorbonne-politicoloog Bastien François (zelf ook regioraadslid) tot „belangenverstrengeling, cliëntelisme en corruptie”. De politiek blijft daarbij een zaak van een kleine uitverkoren elite zonder doorstroom. „We hebben het oudste parlement van Europa”, fulmineert Bachelay. „Raad eens hoe dat komt.”

Maar volgens Fasquelle is alle oppositie op „misverstanden” gebaseerd. „Mensen denken bijvoorbeeld dat ik het voor het geld zou doen, maar ik ontvang heus geen twee volledige salarissen: er is een plafond gesteld”, verdedigt hij zich. „Het is keihard werken en ik doe dat graag omdat ik passie heb voor de politiek. Er zijn 36.000 gemeentes in Frankrijk en ongeveer vierhonderd parlementariërs die ook lokaal gekozen zijn. Verbied je dat, dan geven ze hun lokale zetel op. Help je daarmee de vernieuwing van de politieke klasse?” Dat hij in 2012 met bijna 70 procent van de stemmen werd herkozen, zou bewijzen dat kiezers, althans de zijne, dubbele petten niet erg vinden.

Of Hollandes plannen gaan slagen is nog onzeker. De tegenstand loopt dwars door de twee grote partijen heen. Er zijn rechtse politici die zijn voorstel steunen en linkse afgevaardigden, zoals de burgemeesters van Lyon en Dijon, die fel tegen zijn. Hollande zelf combineerde zijn parlementszetel in de afgelopen jaren trouwens met het burgemeesterschap van Tulle en later het regiovoorzitterschap van de Corrèze. „De strijd gaat vooral tussen conservatief en modern”, concludeert Bachelay.

Terug naar de raadsvergadering in Le Touquet. Eindeloos zaagt de oppositie deputé-maire Daniel Fasquelle door over het tekort van 30.000 euro bij de plaatselijke tennisvereniging. Tot hij er genoeg van heeft. Al lang voorbij bedtijd slaat hij met zijn vuist op tafel. „We hebben het hier over 30.000 euro! Waar gáát dit over?” De volgende ochtend moet hij weer een mening hebben over de Franse interventie in Mali.