De Leeuw geeft ‘Matthäus’ dramatiek

Matthäus Passion, o.l.v. Reinbert de Leeuw door Limburgs Symfonie Orkest, Cantarella, Studium Chorale . Gehoord: 27/3 Theater Heerlen. Herh: 28/3 Maastricht; 29/3 Venlo. Inl: lso.nl

Vroeger of later leidt een Nederlandse dirigent de Matthäus Passion van Bach. De toen 79-jarige Bernard Haitink deed het voor het eerst in 2008 in Boston. Reinbert de Leeuw, de kampioen van de moderne en avant-gardistische muziek, dirigeert nu zijn eerste Matthäus bij het Limburgs Symfonie Orkest, op zijn 74ste. Reinbert de Leeuw, die vooraf Frans Brüggen consulteerde over de Matthäus, zei maandag in deze krant de ‘authentieke’ vernieuwingen van Harnoncourt en Brüggen te respecteren. Maar hij zou het toch anders doen en uiteraard op zijn hoogstpersoonlijke wijze.

Reinbert de Leeuw is opgegroeid met de Matthäus uitgevoerd in de gedragen stijl van Mengelberg en de lichtere stijl van Van Beinum. Daarvan klonk bij de eerste uitvoering in Heerlen telkens iets door, wanneer hij het tegenwoordig gebruikelijke tempo wat matigde. Het resultaat was een Matthäus die zeker tien minuten langer duurde dan normaal, wat devoter, verhevener en ook anders gedetailleerd. Zo klonk het slotkoor Wir setzen uns mit Tränen nieder – muzikaal gezien een menuet – minder dansant en ook met een aantal zachtere passages.

Door die vaak wat lagere tempi kon Reinbert de Leeuw sommige passages van de Matthäus met kleine tussentijdse versnellingen een extra dramatiek geven, zoals in het koor Sind Blitze, sind Donner. De koralen zou hij telkens een andere expressie geven, kondigde De Leeuw aan. Dat gebeurde, maar Harnoncourt deed dat ook al, vele andere dirigenten eveneens. Visueel zeer effectvol was dat tijdens het furieuze Lass ihn kreuzigen telkens nieuwe groepjes koorleden opstonden om zich daarbij aan te sluiten.

Sympathiek bij het goed spelende Limburgs Symfonie Orkest is de keuze voor de Limburgse koren en voor solisten die veelal in Limburg zijn opgeleid. In het tweede deel overtuigden Claudia Couwenbergh, Mirjam Schreur, Jan-Willem Schaafsma en Robbert Muuse het meest. Bernard Loonen was een respectabele Evangelist.

Verreweg de meeste indruk maakte Hubert Claessens als een fysiek evenbeeld van een ontzagwekkende Christus. Hij kent zijn tekst uit het hoofd en als hij bezwerend met de partituur gesticuleert, lijkt het de Bijbel.