De elektronische portemonnee zit op de telefoon

Winkeliers stoppen er volgende week al mee, en op 1 januari 2015 is het helemaal afgelopen met de chipknip. Hij wordt steeds vaker door mobiele telefoons verdrongen.

De chipknip verdwijnt. Na 1 januari 2015 werkt de ‘elektronische portemonnee’ niet meer. Daarmee komt na zeventien jaar een einde aan het bestaan van dit Nederlandse betaalmiddel.

Kleine bedragen worden steeds vaker gepind, waardoor de chipknip steeds minder wordt gebruikt. Het aantal transacties daalde van 171,7 miljoen in 2011 naar 148,2 miljoen afgelopen jaar.

In 1994 was de Postbank een van de initiatiefnemers van de chipknip – een chip op een pasje waarmee kan worden betaald. De klant laadt de chip op en daarmee komt er een tegoed op de chip. Dankzij de chipknip is er bij betaling in een winkel of parkeer- en snoepautomaat geen verbinding nodig met de centrale computer van de bank. Prettig voor de winkelier, want het betalingsverkeer wordt goedkoper. Prettig voor de bank, want het nog niet uitgegeven saldo op de chipkaart kan rentegevend worden belegd. En prettig voor de klant, omdat die minder contant geld op zak hoeft te hebben.

Ongeveer 2 procent van de toonbankbetalingen wordt gedaan met een chipknip. De kaart wordt vooral gebruikt bij parkeermeters, snoepautomaten en in bedrijfskantines. Maar ook hier rukt het pinnen op.

Currence, het samenwerkingverband van banken dat het betalingsverkeer regelt, verwacht dat de kosten van de chipknip de komende jaren sterk zullen stijgen door investeringen in infrastructuur en aanpassing aan Europese regels. Zo gelden er al Europese regels voor het pinnen. De Europese Commissie wil het Europees betalingsverkeer volledig standaardiseren; dit moet de kosten verlagen en de innovatie verhogen.

Wegens de verwachte verdere daling van het aantal transacties, heeft Currence besloten te stoppen met de chipknip. Wie er op 31 december 2014 nog saldo op heeft staan, moet naar een oplaadpunt. Met toets 1 wordt het tegoed van de chipknip op de eigen betaalrekening gestort.

De detailhandel stopt volgende week al met de chipknip. Het aantal transacties neemt elke dag af, want pinnen is voor winkeliers in de loop der jaren steeds goedkoper geworden. Het pinnen van kleine bedragen is inmiddels algemeen geaccepteerd.

De markt voor mobiele betalingen is volop in beweging doordat de telefoonfabrikanten nfc-technologie (near field communication), inbouwen in hun smartphones – de mobiele telefoons staan vol met ‘betaalapps’. Met een nfc-chip kunnen gegevens over korte afstand draadloos worden uitgewisseld. Een contact tussen de apparaten is dus niet nodig. De gegevensuitwisseling is echter alleen bedoeld voor zeer korte afstanden (enkele centimeters).

Consumenten hebben hun telefoon altijd bij zich en mobiel betalen voor kleine bedragen gaat vaak sneller dan betalen met contant geld of pinnen. Desondanks is mobiel betalen in Nederland nog niet doorgebroken, mede door een gebrek aan een standaard die zowel door banken als providers wordt ondersteund.

Om de introductie van mobiel betalen te stimuleren hebben ABN Amro, ING en Rabobank ‘Mobiel Betalen Nederland’ (MBN) opgericht. In de zomer starten de drie banken in Leiden met een proef waarbij in de winkels en horeca zogenaamd contactloos kan worden betaald. De mobiele telefoon wordt langs een betaalapparaat gehaald en het bedrag wordt direct afgeschreven. Op de telefoon staat dus geen saldo. Kleine bedragen worden direct afgeschreven van de bankrekening van de klant; voor bedragen boven 25 euro is een pincode verplicht.

Vooral bij lange rijen en kleine boodschappen moet dit veel tijdwinst opleveren. Winkeliers hebben voordeel van de snelheid van betalen. Zij kunnen meer klanten helpen in kortere tijd. Daarnaast neemt zo het gebruik van contant geld verder af, waardoor de veiligheid en efficiency voor de winkelier toeneemt.

Het samenwerkingsverband van de drie banken blijft actief tot de introductie in Leiden is afgerond, naar verwachting eind dit jaar. De banken zullen vervolgens elk voor zich mobiel betalen verder ontwikkelen.

Klanten van de ING en ABN Amro krijgen vanaf medio 2013 een betaalpas waarmee ook ‘contactloze’ betalingen kunnen worden gedaan. Zij kunnen met deze pas kleine bedragen snel en gemakkelijk afrekenen door de pas tegen de automaat te houden. In Australië, Canada, Frankrijk, Polen, Turkije, het Verenigd Koninkrijk en de VS betalen mensen al met zulke pasjes.