Vormen Italiaanse regering mislukt - partijleiders morgen langs bij president

Bersani geeft een persconferentie na zijn gesprek met president Napolitano. Foto AFP / Alberto Pizzoli

De Italiaanse centrumlinkse politicus Pier Luigi Bersani heeft zojuist laten weten dat zijn pogingen om een nieuwe regering te vormen zijn mislukt. President Giorgio Napolitano gaat nu bepalen wat er moet gebeuren. Bersani werd vorige week benoemd tot formateur.

Bersani had de beste uitgangspositie om een regering te vormen na de onbesliste uitkomst van de verkiezingen eind februari. De coalitie van Bersani behaalde bij de verkiezingen de meerderheid in de Kamer van Afgevaardigden, maar niet in de Senaat. Bersani zei vorige week te willen proberen “een evenwicht te vinden” tussen de door de Italiaanse kiezers gewenste veranderingen en de hervormingen die nodig zijn om de financiële en politieke toekomst van het land veilig te stellen.

Een moeizame formatie

Afgelopen week heeft Bersani verschillende politieke partijen en sociale partners gesproken om tot een weg uit de Italiaanse politieke impasse te komen. Hij had van tevoren een coalitie met de als tweede geëindigde rechtse alliantie van ex-premier Silvio Berlusconi al uitgesloten.

Hij was daarom aangewezen op steun van de Vijfsterrenbeweging van de komiek Beppe Grillo. Grillo, wiens populistische beweging verrassend als derde eindigde, wil echter geen enkele gevestigde politieke partij steunen. Hij wil het gehele Italiaanse politieke systeem, dat in zijn ogen tot in het merg is aangetast, op de schop nemen. De formatie verloopt door deze beperkingen moeizaam.

President onderhandelt vanaf morgen: ‘hoogst ongebruikelijk’

Bersani heeft vanmiddag aan de president gemeld dat hij geen oplossing heeft weten te vinden. Sommige voorwaarden van de andere partijen om tot een overeenkomst te komen noemde Bersani “onacceptabel”. President Napolitano begint daarom morgen weer aan onderhandelingen met de partijen om tot een regering te komen. Napolitano wint dan adviezen in “om met eigen ogen vast te stellen wat er mogelijk is”, liet zijn secretaris-generaal weten. Een ongebruikelijke stap, twittert Italië-expert Andrea Vreede:

Twitter avatar andreavreede Andrea Vreede Nu Bersani er niet in geslaagd is ’n meerderheid te vinden gaat, hoogst ongebruikelijk, president Napolitano zelf de zaak verder onderzoeken
Twitter avatar andreavreede Andrea Vreede @RBMKeurentjes Dat Bersani bot zou vangen was vanaf het begin duidelijk. Benieuwd wat Napolitano uit de hoge hoed tovert. Een nieuwe Monti?
Twitter avatar andreavreede Andrea Vreede Napolitano maakt haast. Morgen komen Bersani, Berlusconi, Monti, beweging Grillo allemaal bij hem langs. Voor een standje, lijkt wel #crisis
Twitter avatar andreavreede Andrea Vreede Verwachting is dat president #Napolitano nog voor Pasen formateur benoemd. Net als in november 2011 neemt hij het heft in handen #Napoleone

‘Mogelijk iemand uit linkse hoek voor verdere formatie’

De Romeinse hoogleraar politicologie Giovanni Orsina zegt tegen AP naar aanleiding van de berichten:

“Ik ga ervan uit dat de president zal proberen iemand te vinden die een minder scherp politiek profiel heeft dan Bersani, mogelijk uit linkse hoek. De president zal dan bezien of die persoon enigerlei akkoord kan sluiten dat op de steun van zowel centrumlinks als centrumrechts kan rekenen. Dat is op dit moment de enige oplossing.”

De kans wordt volgens persbureau AP groter dat Italië weer een zakenkabinet moet gaan vormen. Zo’n buitengewoon kabinet zou een nieuwe kieswet moeten opstellen en de dringende economische hervormingen moeten doorvoeren die Italië aan het werk en uit de recessie kunnen helpen. Toch zei Bersani de hoop niet te hebben opgegeven dat er nog een regering kan worden gevormd.

De Vijfsterrenbeweging opperde ook interim-premier Mario Monti voorlopig te laten aanblijven. Samen met het nieuwgekozen parlement zou de demissionaire regering dan dringende zaken kunnen afhandelen. Of de grondwet dat plan toestaat, president Napolitano er heil in ziet en Monti daartoe bereid is, bleef vanavond nog de vraag.

Monti’s regering ligt onder vuur vanwege haar weinig standvastige aanpak van het meningsverschil met India over twee Italiaanse mariniers die India voor moord wil berechten. Ook Monti’s teleurstellende uitslag bij de parlementsverkiezingen heeft zijn gezag geen goed gedaan.