Overal heerst angst

Cyprus is gered, maar de banken zijn nog dicht Als die morgen weer opengaan, wat dan? Baliemedewerkers krijgen instructies om rustig te blijven als klanten gaan schreeuwen Ondernemers zijn radeloos

Correspondent Zuidoost-Europa

Yiorgos en Athos Philippou, eigenaren van een groothandel in barbecues in Nicosia, maakten zich maandagavond nog op om na tien dagen eindelijk hun cheques te kunnen innen. Om acht uur ’s avonds was het bericht nog dat een groot deel van de banken gisteren open zou gaan.

Het is op Cyprus gebruikelijk dat zakelijke klanten met een cheque betalen waarop een latere datum staat dan die van de daadwerkelijke transactie. Een vorm van krediet die nu bij ondernemers voor grote onrust zorgt. Ze vrezen dat de cheques van de twee grootste banken niets meer waard zijn.

Gisterochtend was alles weer anders. Na noodoverleg tussen de gouverneur van de centrale bank en de president werd maandag rond middernacht bekendgemaakt dat de banken nog twee dagen dicht blijven. Yiorgos (59) is zichtbaar nerveus. „Het einde van de maand nadert. Onze liquiditeit droogt op, maar de kosten lopen door. We moeten salarissen betalen.”

Athos (55) laat het minder blijken, maar maakt zich ook grote zorgen of hun zaak, in 1956 opgericht door hun vader, de komende maanden overleeft. De verkoop loopt nu al terug. Bestellingen in het buitenland doen kan alleen nog met toestemming van de Centrale Bank. „Niemand koopt, iedereen kijkt alleen maar naar het nieuws.” Zijn blauwe draagbare radiootje gaat zelfs mee de douche in om geen nieuwsflard te missen. „De situatie verandert per minuut”, zegt Yiorgos.

Ze prijzen zich gelukkig dat ze geen rekening bij Laiki hebben, de bank die ophoudt te bestaan, maar bij Hellenic Bank en de Bank of Cyprus, de derde en tweede van het land. „Zeker de helft van de ondernemingen die bij Laiki zit, gaat over de kop”, voorspelt Athos. Dat trekt vervolgens de rest van de economie mee naar beneden en leidt er mogelijk toe dat ook de Bank of Cyprus omvalt.

De angst voor wat gaat komen, houdt inmiddels alle lagen van de bevolking bezig Ouders met kinderen die in het buitenland studeren, maken zich druk omdat ze hun op korte termijn geen geld kunnen sturen en op wat langere termijn de studie niet meer kunnen betalen. Sommigen sturen cash per aangetekende post.

De man van de nicht van de vrouw van Yiorgos komt uit Frankrijk en gaat over een maand met pensioen. Hij had al zijn pensioengeld in één keer overgemaakt naar Cyprus omdat ze van plan zijn hier te gaan wonen. Van negen ton is nu nog 100.000 euro over, vertelt Yiorgos. „Daarvan moeten ze ook nog het huis betalen waarvoor ze al een akkoord met een projectontwikkelaar hebben.” Athos komt met eenzelfde verhaal. Over een Cyprioot die na 35 jaar werken in Australië in zijn geboorteland van zijn oude dag hoopte te komen genieten, maar zijn geld bij Laiki had gestald.

Hoewel het besluit om de banken langer dicht te houden ook voor de broers Philippou een verlenging van de onduidelijkheid betekent, vinden ze het verstandig. „Er heerst zo’n paniek dat je wel beperkingen op móét leggen. Niemand vertrouwt banken nog. Niemand vertrouwt de trojka. Je gaat naar bed en wordt wakker en alles is weer anders. Het is beter wat tijd en beperkingen in te bouwen zodat mensen kunnen kalmeren.”

De gouverneur van de centrale bank, Panicos Demetriades – er worden veel grappen gemaakt over zijn voornaam – kwam maandagavond zwaar onder vuur te liggen vanwege het aanvankelijke besluit banken te openen zonder beperkingen op het kapitaalverkeer. Bankiers maakten zich grote zorgen dat ze binnen een paar uur al niet meer aan de vraag naar geld zouden kunnen voldoen. Baliemedewerkers krijgen instructies om vooral rustig te blijven als klanten beginnen te schreeuwen.

Een deel van de kleinere banken besloot tegen de opdracht van de centrale bank in te gaan en toch restricties op te leggen. Maximaal 2.000 euro per klant per dag bijvoorbeeld, bij de coöperatieve banken. Daar heeft Cyprus er bijna honderd van. Een groot deel van hen zou leningen hebben uitstaan zonder afdoende onderpand. Er is gerede angst dat ook zij binnenkort niet meer overeind staan.

Eind maart zou voor Philippou&Sons het begin van het hoogseizoen moeten zijn. De zon komt op kracht, mensen willen naar buiten. „Misschien gaan juist meer mensen barbecuen”, zegt Yiorgos in een poging optimistisch te doen. „Het is een stuk goedkoper dan uit eten gaan.”