Jansons op zijn Beiers

Klassiek

Carte Blanche Mariss Jansons. Orchester des Bayerischen Rundfunks. 26/3 Concertgebouw A’dam. Terugzien: www.concertgebouw.nl/live *****

Nog maar vier orkesten leidt dirigent Mariss Jansons. Hij is 70, reageert slecht op jetlag en beperkt zich wijselijk tot de twee orkesten waarvan hij chef is: het Concertgebouworkest (KCO) en het orkest van de Bayerische Rundfunk München. Daarnaast leidt hij als gast de Berliner en Wiener Philharmoniker. Een unicum is het dat Jansons in het Concertgebouw nu kort opeen met al die vier orkesten te beluisteren is; een symfonische proeverij op het hoogste niveau.

De eerste proeve van vreemde waar bleek gisteravond een fascinerend zoekplaatje. Zo vertrouwd als de aanpak van Jansons is, zo anders klinkt het Orchester des Bayerischen Rundfunks. Al in de Zesde symfonie van Sjostakovitsj was het onvermijdelijk je maat voor maat, instrumentgroep voor instrumentgroep af te vragen hoe ditzelfde stuk bij het Concertgebouworkest zou hebben geklonken.

Hoe zinloos vergelijken ook is (zinloos als bij wijn, of mooie landschappen) het is onmiskenbaar dat ‘München’ een ander timbre en élan bezit dan ‘Amsterdam’. De spelintensiteit is er feller, zuidelijker misschien. Nooit zul je het KCO zo heftig zien meebewegen met emoties in de muziek. De strijkersklank is ook anders; dieper. Het leidde in het Largo van de Zesde tot ronkende weemoed, in de felle deeltjes daarna tot martiaal geploeg en rake syncopische plaagstoten, soms wel over de akoestische pijngrens die het KCO mijdt.

Na de pauze bracht Jansons – geen man van panoramisch repertoire – dezelfde Vuurvogel-suite van Stravinsky als bij zijn laatste concert met dit orkest in Amsterdam (2005). Je snapte waarom. De Vuurvogel biedt ruimte voor wufte lyriek naast woeste erupties én hier adembenemend gespeelde momenten waarop het één naadloos uit het ander voorkomt.

Ook in de delen uit Prokofjevs Romeo en Julia realiseerden Jansons en musici een maximale rijkdom van klank, met zelfs in de verklankte rouw nog troostende wellust in de strijkers. Er volgden twee toegiften, door de zaal (rijk aan nieuwsgierige KCO-musici) joelend afgedwongen.