'In elk toneelstuk voer ik een engel op'

Theaterregisseur Ola Mafaalani zag in gedeeld Berlijn Der Himmel über Berlin: alleen de engelen vlogen van Oost- naar West-Berlijn.

„Kort voor de val van de Berlijnse muur zag ik de film Der Himmel über Berlin, over twee engelen die de stad observeren. Ik woonde in West-Berlijn en af en toe ging ik met mijn vader mee de grens over. Hij was arts en haalde medische boeken uit Oost-Berlijn, waar ik dan als kind in mocht krassen zodat ze niet meer nieuw leken en we ze zonder problemen mee terug konden nemen. De grens overgaan was heel spannend. Er stonden mannen met kalasjnikovs en het duurde allemaal heel lang. Dat de engelen in de film gewoon door de muur liepen zonder dat iemand hen zag, maakte indruk. Zij maakten Berlijn weer even tot één geheel.

„Later, als theatermaker in Nederland, kwamen de engelen ongemerkt terug in mijn werk. Of het nou Romeo & Julia was of A Clockwork Orange: in elk toneelstuk voerde ik wel een engel op. Ik was me er niet van bewust tot mijn dramaturg me erop wees en de link legde met Der Himmel über Berlin. Ze vond dat ik die film op toneel moest brengen. Eerst durfde ik dat niet omdat ik de film nooit zou kunnen overtreffen. Het is echt een meesterwerk. In cultfilms mis ik vaak passie, dit is een intelligente film met de buik gemaakt. Uiteindelijk vond ik toch een theatrale vertaling. Veel tijd heb ik besteed aan vleugelresearch. Bij het Kölner Schauspielhaus vond ik gebruikte vleugels met echte veren. Ze waren een beetje vies en oud, zodat er leven in zat.

„Daarna verdwenen de engelen even, nu is er weer een terug in mijn voorstelling Misdaad en Straf. De vrouw die Raskolnikov vermoordt, heeft een engelenstatus. Zij kent geen moraal en kan haar moordenaar onder ogen komen zonder wraakgevoelens. Het perspectief van de engel vind ik mooi. De engel kan observeren vanuit een andere realiteit. Zo ondervraagt hij constant ons gedrag en keuzes en houdt ons zo een spiegel voor.”