Fluisterzuchtende erotische verlangens met aliens

The Host. Regie: Andrew Niccol. Met: Saoirse Ronan, Diane Kruger, William Hurt. In: 88 bioscopen.***

Nadat ze even klaar was met de vampiers en weerwolven van haar dweepromantische Twilight-serie, bedacht de mormoonse schrijfster Stephenie Meyer tijdens een autorit van Phoenix naar Salt Lake City een nieuw coming-of-ageverhaal over een meisje dat door twee jongens wordt begeerd. Of zijn het twee meisjes die door twee jongens worden begeerd? Een stoffelijk en een onstoffelijk wezen?

De setting is ditmaal de nabije toekomst. Dankzij de komst van buitenaardse wezens is een aards paradijs van vrede aangebroken. Alleen jammer dat deze ‘zielen’, zoals die aliens zichzelf noemen, daarvoor de lichamen van de aardbewoners hebben geannexeerd.

Filmkenners zullen in dit gegeven de sciencefictionklassieker The Invasion of the Body Snatchers herkennen. Dat verhaal van Jack Finney werd tussen 1956 en 2007 maar liefst vier keer verfilmd. Meyer gaf er haar eigen draai aan doordat er in sommige lichamen iets van de oorspronkelijke persoonlijkheid bewaard blijft, bijna als een soort locked-in syndroom. Waarna zich tussen de zielparasiet en het bewustzijn dat aan die residu-herinneringen kleeft een vreemdsoortige schizofrene strijd begint af te spelen. Twee zielen wonen in mijn borst, zei Faust. En die slaan aan het worstelen.

Dat klinkt allemaal een stuk intrigerender dan het uiteindelijk is. Stephenie Meyer is een merknaam. En dus moest The Host een soort Twilight worden maar dan met aliens, en vooral met dezelfde ontluikende fluisterzuchtende erotische verlangens. Helaas zijn steriele aliens een stuk minder sexy dan smachtende vampiers.

Wat een regisseur als Andre Niccol in het verhaal heeft aangetrokken is echter wel weer begrijpelijk. Niccol schreef eerder het scenario voor The Truman Show, de eerste grote film over de manier waarop reality-tv onze levens begint over te nemen. En daarna schreef en regisseerde hij S1m0ne, waarin hij thema’s van echt en onecht nog een stapje verder op de spits dreef. Niet de televisiewereld wordt hier geparodieerd, maar Hollywood zelf. Titelheldin S1m0ne is namelijk niets meer en minder dan een door de computer gesimuleerde actrice die wereldberoemd wordt.

Die vraag wat identiteit en authenticiteit zijn spelen ook in The Host. Vanaf het moment dat Melanie ontdekt dat haar lichaam door een buitenaardse ‘Wanderer’ is overgenomen, gaat het steeds maar om de vraag van wie het lichaam is dat zij beiden bezitten. Wier lichaam is het dat naar de eerste kus van vriendje Jared smacht? Wier hart breekt bij de gedachte aan broertje Jamie? En wie gaat er uiteindelijk op pad om de kleine verzetsgroep te vinden die in een onderaardse grottenstelsel in New Mexico (waar boven de grond zoveel filmgevechten hebben plaatsgevonden tussen de aliens en de indringers van het westerngenre, namelijk de indianen en de cowboys) ondergedoken zit?

Als The Host in de jaren vijftig was gemaakt, dan hadden we hem nu kunnen herontdekken als een van die interessant mislukte genrefilms uit de filmgeschiedenis. Vooral door die onverwachte verwijzingen naar de Body Snatchers en de westerngeschiedenis. We hadden Andrew Niccol kunnen eren als een miskend auteur die ons interessante inzichten verschafte over de vraag of de mens een ziel heeft op een manier waar filosofen en psychologen alleen maar over kunnen speculeren. Ondanks al z’n pretenties en z’n veilige alleleeftijdenkuisheid. B-films van vroeger hadden tenminste nogal eens de neiging om heerlijk uit de bocht te vliegen, omdat ze door hun geringe budget ook een speeltuin waren voor alles wat in een A-film niet kon of mocht.

Big budget Hollywood maakt het bijna onmogelijk voor regisseurs om nog op die manier hun eigen stempel op een verhaal te drukken. Niccol is daarin waarschijnlijk zo ver gekomen als maar mogelijk is. Maar dat is niet genoeg.

Stephenie Meyer is een multinational. En multinationals nemen geen artistieke risico’s. Nog afgezien van de vraag hoe groot haar artistieke kwaliteiten echt zijn. Het is alsof de visie van Niccol gevangen zit in het lichaam van een filmindustrie waar hij niet uit kan ontsnappen en maar nauwelijks in gehoord wordt.